Actuele verwachtingen waterstanden

De afgelopen week verliep grotendeels droog in de stroomgebieden en de Rijn is weer gaan dalen na de passage van een piepklein golfje. Voorlopig blijft het droog en de daling zet daarom nog wel even door, naar mogelijk de laagste stand ooit in. De Maasafvoer is stabiel op een heel laag niveau en zal waarschijnlijk ook wat verder dalen. Een weersomslag naar een natter weertype is voorlopig niet in zicht. In het waterbericht leest u de details. De rubriek Water Inzicht slaat een weekje over.

Water van de Week

Droogte houdt aan; ook op langere termijn geen ander weertype

Al maandenlang valt er veel minder regen dan normaal in de stroomgebieden en de rivieren zijn naar een voor de tijd van het jaar historisch lage waterstand gedaald. In andere jaren met een groot neerslagtekort Is er altijd wel een moment dat het weer omslaat en er een nattere periode aanbreekt. De afgelopen weken leek het er soms op dat er zo'n weersomslag aan zat te komen. De weermodellen gaven dan aan dat het de eerste week nog droog zou blijven, maar dat er daarna neerslaggebieden dichterbij zouden komen, die dan mogelijk de overgang zouden inluiden naar een natter weertype.

Maar steeds als deze neerslag dichterbij kwam, dan droogde de weersverwachting toch weer op en viel er veel te weinig regen om de rivieren uit het dal op te tillen. Zo ook nu weer; want al bijna twee weken geleden was door de weermodellen voorzien dat er rond deze tijd in onze omgeving regen zou kunnen vallen. Vandaag viel ook inderdaad wat regen en deze neerslag trekt nu de stroomgebieden in, maar de hoeveelheden zijn zo klein dat de rivieren daar niets van gaan merken.

De regen van vandaag hing samen met een lagedrukgebied dat over de noordelijke Atlantische Oceaan naar het oosten trok, maar het ligt zover noordelijk dat de invloed op het weer bij ons erg gering is. Het hogedrukgebied dat al wekenlang de hoofdrolspeler is in ons weer, trok zich de afgelopen dagen minder ver terug dan verwacht en hield zo de meer actieve neerslag op afstand. De komende dagen trekt dit hogedrukgebied over onze omgeving naar het oosten en nestelt zich dan boven Centraal-Europa.

Tegelijkertijd vormt zich boven de Golf van Biskaje een lagedrukgebied dat naar het noorden gaat trekken. In veel zomers is dat een voorbode voor een nattere periode met flinke buien, maar ditmaal loopt het anders, want tet lagedrukgebied trekt meer in de richting van het Verenigd Koninkrijk en daardoor blijft het in onze omgeving en in de stroomgebieden vrijwel droog.

Vanaf het weekend ontwikkelt zich dan boven de Atlantische Oceaan een nieuw hogedrukgebied dat rond het weekend, net als al zijn voorgangers, positie inneemt bij het Verenigd Koninkrijk. Vanaf daar bouwt het dan een rug op tot over Centraal-Europa. Dit betekent dat het droge weer zich dan voortzet en de kans is groot dat er de komende 10 dagen zo goed als geen regen gaat vallen in de stroomgebieden.

Na het volgend weekend zien we dan opnieuw een lagedrukgebied ontstaan boven het zuiden van Frankrijk, dat in de tweede helft van die week in noordelijke richting kan gaan trekken. Misschien dat het dan wel lukt om het tot wat serieuzere hoeveelheden regen te laten komen in de stroomgebieden. Dit zou dan vanaf 4 of 5 augustus moeten gaan gebeuren. Dit is echter nog veel te ver vooruit en gezien de voorgeschiedenis van de afgelopen maanden moeten we daar onze hoop voorlopig niet al te veel op vestigen. Maar het is wel interessant om het in de gaten te blijven houden, want ooit zal de omslag naar natter weer er een keer van komen.

Het Europese weermodel maakt ook verwachtingen voor een maand en langer vooruit en deze verwachting geeft aan dat het droge en warme weer de komende tijd nog aanhoudt. De kansen op een spoedige weersomslag naar een natter weertype zijn wat deze modelberekening betreft voorlopig dus erg klein en we moeten er rekening mee houden dat de lage waterstanden in de rivieren en de droogte in het land voorlopig aanhouden.

Rijn daalt nog ca 30 cm naar ca 6,4 m NAP, afvoer naar ca 650 m³/s.

In het extra laagwaterbericht van afgelopen donderdag had ik al aangekondigd dat de waterstanden de komende tijd blijven dalen naar extreem lage waarden. Het werd toen duidelijk dat er van de neerslag die eerder nog wel verwacht werd weinig meer over zou blijven. Voor dit weekend en de komende week werd niet meer dan 10 mm regen in het stroomgebied verwacht en dat is te weinig om de daling te stoppen. Ter vergelijking, voor het kleine golfje dat aan het begin van de vorige week bij Lobith passeerde, en de waterstand bij Lobith ca 35 cm had laten stijgen en de afvoer ca 150 m³/s, was in Zuid-Duitsland en Zwitserland zo’n 30 tot 70 mm regen gevallen. Van de 10 mm die voor de komende week wordt verwacht zouden we dan ook niets terugzien.

De eerste wat serieuzere regen die nu door het weermodel wordt voorzien staat pas voor over 10 dagen op het programma. Tussentijds kunnen er wel verspreid over het stroomgebied buien ontstaan, maar de hoeveelheden water die dat de Rijn oplevert zijn doorgaans klein. We mogen er daarom van uitgaan dat we de komende 10 dagen vrijwel geen neerslag gaat vallen in het stroomgebied en dat de waterstand van de Rijn al die tijd zal blijven dalen.

De eerste 5 tot 6 dagen daalt de stand iedere dag met zo'n 5 cm en dat betekent dat op woensdag 29 juli de 6,55 m NAP wordt bereikt en de afvoer bedraagt dan ca 715 m³/s. Daarmee zakken stand en afvoer onder het niveau van 18 juli toen de voorlopig laagste waarde tot nu toe werd bereikt. De dagen daarna daalt de stand verder en op vrijdag 31 juli verwacht ik dat de 6,47 m NAP wordt onderschreden. Dat is de tot nu toe laagste stand die de Rijn ooit heeft bereikt, in augustus 2022, en daar gaat de rivier nu dus onder zakken.

In of net na het komend weekend komt de waterstand uit op ca 6,4 m NAP en zal de afvoer zijn gezakt tot ca 650 m³/s. Mogelijk stabiliseert de waterstand dan wat omdat veel zijrivieren van de Rijn dan uit zijn gekomen op een soort van basisafvoer. Ook bij andere langdurige laagwaterperiodes zagen we dan dat de waterstanden bij het bereiken van zo'n lage afvoer dagenlang rond dezelfde waarden bleven schommelen. De stand daalt dan misschien nog wel iets verder met 1 of 2 centimeter per dag totdat rond 5 of 6 augustus een niveau kan zijn bereikt tussen 6,4 en 6,35 m NAP. De afvoer bedraagt dan 625 tot 650 m³/s.

Wat er in die eerste dagen van augustus precies gaat gebeuren, hangt af of er inderdaad neerslag gaat vallen rond die tijd. Serieuze neerslag wordt nu pas vanaf 4 of 5 augustus verwacht, maar zoals ik hierboven al schreef is het nu nog veel te vroeg om daarvan uit te gaan. De droogte kan dus ook nog langer aanhouden. Voor de functies die afhankelijk zijn van het rivierwater in Nederland breken de komende twee weken erg lastige tijden aan.  

Maasafvoer blijft zeer laag; rond 25 m³/s of nog wat lager

In het stroomgebied van de Maas gaat de komende 10 tot 14 dagen zo goed als geen regen vallen. De al zeer lage afvoer gaat daardoor waarschijnlijk nog wat verder dalen. De afgelopen week schommelde de afvoer bij Maastricht rond de 25 m³/s en de verschillen van dag tot dag waren klein. Bovenstrooms van Maastricht takt het Albertkanaal van de Maas af en via dit kanaal werd de afgelopen week zo'n 15 m³/s afgevoerd. De totale hoeveelheid water die de Maas aanvoert bedraagt dus ca 40 m³/s.

Dat is zeer weinig voor de tijd van het jaar, maar nog geen record; dat bedraagt ongeveer 20 m³/s en trad op in 1976.In 1934 daalde de afvoer van de ongesplitste Maas tot 25 m³/s. De kans is groot dat de afvoer de komende één tot twee weken nog wat verder daalt naar circa 35 m³/s of nog wat minder voor de Maas als geheel. Na aftrek van het water dat via het Albertkanaal weg stroomt blijft er voor de Nederlandse Maas dan nog zo’n 20 m³/s over.

Pas vanaf begin augustus neemt de kans op buien in het stroomgebied wat toe en vanaf 5 augustus is de kans wat groter op enige regen, maar grote hoeveelheden regen worden dan ook nog niet verwacht. De afvoeren blijven daarom voorlopig erg laag.

Uitzonderlijke tijden breken aan voor de Rijn; grote kans op een nieuw laagterecord 

Het piepkleine golfje, dat de afgelopen dagen de stand enkele decimeters liet stijgen, bereikt vanmiddag zijn hoogste stand. Bij Lobith bedraagt de waterstand dan ca 6,9 m NAP en de afvoer is dan gestegen tot 860 m³/s; ca 35 cm en 150 m³/s hoger dan tijdens de laagste stand op 18 juli. Het water van dit golfje is een week onderweg geweest vanuit Zwitserland en Zuid-Duitsland.

Ondertussen is het in het hele stroomgebied alweer meer dan een week droog en in de zijrivieren, die wat meer water te verwerken kregen tijdens de regenperiode, is de stand overal weer snel gaan dalen. Vanaf vanmiddag gaat de stand ook bij Lobith weer dalen en die daling kan lang aan gaan houden want er wordt voorlopig weinig tot geen regen verwacht.

De regen die al lange tijd voor zondag 26 en maandag 27/7 werd verwacht, lijkt er inderdaad te gaan komen, maar het wordt geen waterballet. Er valt hoogstens 10 mm en dan nog alleen in een beperkt deel van het stroomgebied. Deze regen luidt ook geen weersomslag in naar een natter weertype, want het hogedrukgebied behoudt zijn grip op het weer in de stroomgebieden. Op 3 en 4 augustus wordt daarna pas weer de eerste regen verwacht door het Europese weermodel, maar ook dat zijn kleine hoeveelheden die de rivier weinig extra water op zullen leveren. Een verwachting zo ver vooruit kan uiteraard nog veranderen, maar de afgelopen weken hebben laten zien, dat de verwachting op langere termijn eerder opdroogt dan natter wordt.

Als we nu de balans opmaken voor de komende 2 tot 3 weken dan is de kans erg groot dat de Rijn vanaf morgen een lange daling in gaat zetten naar opnieuw zeer lage standen. De kans is groot dat ook het laagterecord voor de Rijn van augustus 2022 (dat bedroeg 6,57 m NAP bij Lobith) wordt verbroken. De eerstkomende dagen zakt de waterstand met ca 10 cm per dag en de afvoer met ca 40 m³/s per dag. Op zondag 26/7 wordt de 6,7 m NAP bereikt bij Lobith en zakt de afvoer onder de 750 m³/s.

De dagen daarna zakt de stand iets langzamer, met ca 5 cm per dag en de afvoer daalt dan met ca 20 m³/s per dag. Op woensdag 29/7 verwacht ik dat de 6,5 m NAP wordt onderschreden en de afvoer uitkomt op ca 680 m³/s. De stand blijft ook daarna nog dalen en de laagste waarde verwacht ik nu op 31 juli. Lobith kan dan gezakt zijn tot 6,4 m NAP, dus lager dan het laagterecord van 2022, en de afvoer komt dan uit op ca. 650 m³/s.

Vanaf 1 augustus zou een heel kleine stijging kunnen optreden als een heel klein beetje water Lobith bereikt, afkomstig van neerslag die op 27 en 28 juli bovenstrooms is gevallen. Het is nog ver weg in de tijd, dus is nog niet te zeggen hoeveel de stand dan kan stijgen, maar voorlopig lijkt het niet meer te zijn dan een paar decimeter. Een paar dagen later, vanaf ca 3 augustus, gaat de stand dan opnieuw dalen omdat het ook in de eerste dagen van augustus droog lijkt te blijven. Als dat uitkomt, dan kan de waterstand in de dagen daarna nog verder dalen dan in de week daarvoor en mogelijk zelfs nog onder de 6,4 m NAP dalen in de tweede week van augustus. De afvoer daalt dan onder de 650 m³/s. Of de daling daarna nog verder doorzet is nu nog niet te zeggen.

Aanstaande zondag weer een volgend bericht.

In het zuidelijk deel van het stroomgebied van de Rijn viel afgelopen week voldoende regen voor een stijging van ca 40-50 cm van de Rijn bij Lobith in de komende week. De Maas ontving geen extra water en hier blijft de afvoer onveranderd laag. Komende week verloopt weer grotendeels droog en de Rijn gaat na de lichte stijging opnieuw dalen. Waarschijnlijk niet zo ver als in de afgelopen week, want op termijn is nieuwe regen mogelijk. De Maas blijft voorlopig tot die tijd erg laag. In het waterbericht leest u de details. In de rubriek Water Inzicht de grafieken van het afvoerverloop van Rijn en Maas. Met name de Rijn daalde verder dan ooit eerder in juli.

Water van de week

Nog een week met een dominant hogedrukgebied

Het hogedrukgebied dat al wekenlang het weer boven Noordwest-Europa bepaalt, is wat van positie verandert en ligt nu ten westen van Schotland. Het zorgt de komende dagen boven Nederland en de stroomgebieden voor één noordwestelijke luchtstroming waarin droge en vrij koele lucht wordt aangevoerd. Enkele dagen geleden lag ditzelfde hogedrukgebied nog ten noorden van ons en zorgde het met een oostelijke luchtstroming voor de aanvoer van vrij warme lucht.

Tegelijkertijd lag er toen ten zuiden van Nederland een lagedrukgebied boven Frankrijk dat boven centraal Europa voor enkele dagen met buien heeft gezorgd. De kaartjes hieronder laten de neerslaghoeveelheden zien die de afgelopen week boven Duitsland en Zwitserland zijn gevallen. De meeste regen viel tegen de noordzijde van de Alpen, tot lokaal meer dan 70 mm, en het is dit water dat nu bijdraagt aan een stijging van de Rijn. Verder naar het noorden viel in Zuid-Duitsland ook aardig wat regen en ook dit water stroomt nu af naar de Rijn.

Nog wat verder naar het noorden was in eerdere verwachtingen voorzien dat daar ook aardig wat regen zou kunnen vallen, maar dat is uiteindelijk niet uitgekomen. Er trokken daar maar een paar buien over die voor de Rijn en de Maas weinig extra water opleverden. Nog wat verder naar het noorden, in België, Nederland en het aangrenzende deel van Duitsland bleef het zo goed als droog.

Voor Nederland was dit vorige week ook al de verwachting en dat is dus uitgekomen. Al was er wel de hoop dat de regenzone misschien iets noordelijker zou doordringen zodat ook Nederland wat mee zou pakken. Voor de Ardennen was wel meer regen verwacht, maar dat bleef dus uit. Het is voor het grootste deel van Nederland alweer 3 weken geleden dat er regen van betekenis is gevallen en mede dankzij het warme weer met veel verdamping begint de droogte in ons land nu toch op veel plaatsen zichtbaar te worden.

De komende week zal dat zich nog wat verscherpen, want pas over ruim een week wordt weer regen van betekenis verwacht. Wel is het wat koeler, waardoor de verdamping minder groot zal zijn. In een eerdere verwachting leek er woensdag aanstaande nog wat regen te kunnen gaan vallen, maar dat regengebied lijkt toch verder oostelijk langs te trekken. Misschien vallen er nog een paar druppels. Het goede nieuws van de afgelopen week voor de mensen die van het water afhankelijk zijn, is dat er in Zuid-Duitsland en Zwitserland regen is gevallen. Want daar was de droogte nog veel extremer dan in Nederland omdat er ook in mei en juni erg weinig regen was gevallen.

Gewoonlijk zijn de zomermaanden in de Alpen vrij nat dankzij vooral buien die boven het overdag opwarmende bergmassief makkelijk tot ontwikkeling kunnen komen. Dit jaar bleef de buiigheid in juni uit en het leek al op een herhaling van het jaar 2018 uit te gaan lopen, toen de hele zomer daar droog verliep en mede daardoor de Rijn maandenlang een zeer lage afvoer had. De afgelopen week viel er dus weer eens aardig wat regen, maar dat wil nog niet zeggen dat dit zo blijft.

De komende week namelijk al vormt het hogedrukgebied op de Atlantische Oceaan een uitloper tot over Centraal-Europa en wordt het daar opnieuw voor langere tijd droog. Toch zou het op wat nog langere termijn wel kunnen gaan veranderen. Het tot nu toe zo standvastige hogedrukgebied boven de noordelijke Atlantische Oceaan trekt zich namelijk vanaf het eind van de week terug in zuidwestelijke richting. Dit maakt de weg vrij voor lagedrukgebieden die dan over het noorden van de Atlantische Oceaan in oostelijke richting kunnen trekken. Over een week ziet de weerkaart er dan heel anders uit met een lagedrukgebied nabij Schotland.

De eerste dagen hebben de stroomgebieden dus te maken met een noordwestelijke stroming. Het blijft droog op misschien een enkele bui na in de Alpen, maar vanaf de tweede helft van de week wordt het daar ook droog. Vanaf 26 juli neemt de kans op regen wel weer toe als het lagedrukgebied de plaats in neemt van de hoge druk en neerslaggebieden onze omgeving kunnen bereiken. In de 4 tot 5 dagen daarna kan er op iedere dag regen vallen, met in totaal zo’n 15 tot 20 mm in Nederland en wat meer in de Middelgebergten in de landen om ons heen (Ardennen, Eiffel, Vogezen, Zwarte Woud etc.). De Alpen vangen dan weer de meeste regen op.

Het is nog net wat ver weg in de tijd om zekerheid te hebben over deze weersomslag, maar hij wordt door de weermodellen al een aantal dagen aangekondigd dus de kans neemt steeds verder toe dat dit uit gaat komen. Of dit de overgang is naar een langere periode met lagedrukgebieden die het weer in de stroomgebieden bepalen, of dat het hogedrukgebied zich weer weet te herstellen, is nu nog niet te zeggen.

Rijn stijgt ca 50 cm naar 7 m NAP, afvoer stijgt bijna 200 m³/s.

De Rijn daalde de hele week en kwam afgelopen zaterdag 18/7 uit op een stand van 6,56 m NAP, slechts 9 cm boven de laagste stand ooit eerder bereikt in augustus 2022. De afvoer tijdens de laagste stand bedroeg nu 715 m³/s, wat nog wel ca 100 m³/s hoger is dan het record uit november 1947. De komende dagen gaan waterstand en afvoer weer wat stijgen als het water arriveert van de regenval uit Zuid-Duitsland en Zwitserland. Dagelijks stijgt de stand vanaf maandag met ca 10 cm en op vrijdag 24/7 verwacht ik een stand net boven de 7 m NAP. De afvoer is dan gestegen tot rond 900 m³/s.

Nog steeds is dat uitzonderlijk weinig, want het langjarig gemiddelde voor deze tijd van het jaar bedraagt ca. 2.000 m³/s. Tijdens het komend weekend blijft de stand nog net onder de 7 m schommelen, om vanaf zondag weer te gaan dalen.  Het is dan alweer bijna een week droog in het stroomgebied en er staat de Rijn dan weer en daling te wachten van minimaal een dag of 4 à 5. Hoe lang de daling gaat duren hangt af van de regen die vanaf 26 juli gaat vallen.

Het eerste water daarvan zou bij Lobith kunnen arriveren vanaf 29 of 30 juli en tegen die tijd verwacht ik dat de stand weer is gedaald tot tussen 6,7 en 6,8 m NAP en de afvoer bevindt zich dan weer tussen 750 en 800 m³/s. Net wat boven de laagste stand van de afgelopen dagen, maar dan moet de regen van 26/7 wel gaan vallen. Voorlopig ga ik uit van geen al te grote hoeveelheden regen en dat zou betekenen dat de waterstand de eerste dagen van augustus wel wat stijgt, maar nog niet veel hoger dan 7 m uit zal komen. In de rubriek Water Inzicht is de grafiek van de Rijnafvoer van 2026 in vergelijking met andere jaren met een lage afvoer weergegeven.

Maasafvoer blijft nog minstens een week erg laag.

De afgelopen week bevond de Maasafvoer bij Maastricht zich de hele week tussen 22 en 25 m³/s. Behalve aan het begin van de week toen het even wat hoger was doordat ca 10 m³/s extra water beschikbaar kwam, dat in het weekend daarvoor in de Waalse stuwpanden was opgespaard. Ik had dat nog niet eerder gezien dat dat werd gedaan. Dit weekend lijkt dat niet opnieuw te zijn gebeurd, dus hoeven we komende dagen niet op wat extra water te rekenen.

De afgelopen week is er nauwelijks regen gevallen in het stroomgebied en de Maasafvoer blijft daarom voorlopig erg laag en zal bij Maastricht komende week niet boven de 25 m³/s uitkomen. Pas in het volgend weekend zou er voor het eerst regen kunnen vallen in het stroomgebied, maar dat lijken dan ook nog geen grote hoeveelheden te worden. De afvoer kan daardoor vanaf 27 of 28 juli wel weer wat gaan stijgen, maar op grond van de huidige neerslagverwachtingen zal dat voorlopig niet veel meer opleveren dan enkele tientallen m³/s.

Water Inzicht

Vooral Rijnafvoer was de afgelopen week lager dan ooit in deze periode.

In de grafiek hierna is het verloop van de Rijnafvoer weergegeven van de jaren met een lage afvoer in de zomer. Dit jaar is met een groene lijn weergegeven en het is goed te zien dat de afvoer in de afgelopen dagen daalde tot ca 75 m³/s onder de laagste afvoer van 1976, het jaar dat tot nu toe de laagste waarde in juli had bereikt. Eerder in de reeks zien we nog meer van dergelijke jaren die ver buiten het bereik van andere jaren met een lage afvoer blijven, zoals 1921, 2011 en 1934.

Verder naar rechts zien we in de grafiek veel meer jaren met een lage afvoer.  Daar vinden we ook 2003, 2018 en 2022, recente jaren met een droge zomer wat tot lage afvoeren in de nazomer en herfst leidde. Wat dat betreft is dit jaar bijzonder omdat de droogte in het stroomgebied dit jaar al in het voorjaar begon.

De komende 1 tot 2 weken gaat de afvoer wat omhoog om daarna weer wat te dalen en daarmee komt dit jaar binnen de range waar ook andere jaren te vinden zijn, met behalve 2022, ook 1949 en 1964. Het is nu nog niet te zeggen of de Rijnafvoer van 2026 zich daarna verder gaat herstellen, wat bijvoorbeeld ook in 2022 gebeurde. Of dat de afvoeren laag blijven zoals in 1949 en 1976. Ook komt rond die tijd het jaar 2018 in beeld als vergelijkingsmateriaal dat vanaf medio augustus drie maanden lang een erg lage afvoer kende. Als er de komende weken geen weersomslag komt naar natter weer, dan kan 2026 ook dat pad nog gaan volgen.

In de grafiek hierna is het afvoerverloop van de Maas voor dit jaar (rode lijn) weergegeven in vergelijking met andere jaren met een lage afvoer. De Maasafvoer is dit jaar lager dan in de andere jaren 2018 en 2022 die een zeer lage afvoer kenden. In die jaren begon de droogte echter ook pas wat later in de zomer. 

Wat verder opvalt is dat de Maasafvoer in de recente jaren met een zeer lage afvoer nooit meer zo laag uit is gekomen als in jaren in de vorige eeuw met een zeer lage afvoer. Vooral in 1976 zakte de afvoer zeer ver weg, maar ook in de beruchte droogtejaren 1921, 1934 en 1964 gebeurde dat en (niet aangegeven) andere zeer droge jaren zoals 1949 en 1959 vinden we hier ook terug.

De oorzaak voor het minder ver uitzakken van de afvoer is niet het gevolg van klimaatverandering. In dat geval zou je juist een lagere afvoer verwachten. In het stroomgebied van de Maas zijn na het droogtejaar 1976 maatregelen getroffen om lage afvoeren te voorkomen. Met name in het stroomgebied van de Sambre is een groot stuwmeer aangelegd dat tijdens perioden van zeer lage afvoeren de Saambre en dus ook de Maas van wat extra water voorziet. Het gaat om ca 5 m³/s,  maar dat is voldoende om de afvoeren net buiten het berik van de allergrootste extremen te houden. 

Heel licht stijging in de Rijn, later weer dalend; Maas blijvend zeer laag

De verwachte regenval in Duitsland is er gekomen en de Zwitserse Rijn en de Bovenrijn zijn wat gestegen. In die regio viel wat meer regen dan eerder verwacht en ook de Rijn heeft daardoor enkele tientallen m³/s meer te verwerken gekregen. Ook de komende 2 tot 3 dagen wordt nog regen verwacht en de afvoer zal daardoor in Zuid-Duitsland nog iets verder oplopen. Dit water is zo’n 4 tot 5 dagen onderweg voordat het bij Lobith arriveert.

In Midden-Duitsland, waar als belangrijkste zijrivier de Moezel in de Rijn uitmondt, viel tot nu toe minder regen dan waar ik enkele dagen geleden van uitging. Ook de komende 3 dagen blijft dit gebied wat achter. Wel trekt er dan een klein lagedrukgebied vanuit Frankrijk over Midden-Duitsland naar het noordoosten. Dus misschien heeft het weer daar nog een verrassing in peto en valt er toch nog wat meer. De neerslag die in Zuid-Duitsland en Zwitserland valt kan de Rijn nog wel wat extra water opleveren.

Vanaf maandag blijft het weer een paar dagen droog, maar waarschijnlijk minder lang dan waar eerder vanuit werd gegaan. Het hogedrukgebied boven de Britse Eilanden vormt dan wel een uitloper tot over Centraal-Europa, wat voor droog weer gaat zorgen, maar op woensdag zou er nog net een regengebiedje met aardig wat regen (10-15 mm) over de stroomgebieden kunnen trekken.

Daarna wordt het weer enkele dagen droog en pas vanaf 27 of 28 juli trekt het hogedrukgebied zich wat terug naar het zuidwesten en kunnen regengebieden wel dichterbij komen. Ook dan zijn de neerslagsignalen nog niet overtuigend, dus we mogen ervan uit gaan dat de laagwaterperiode in de rivieren nog de hele maand zal voortduren en mogelijk ook de eerste dagen van augustus.

Rijn

De waterstanden bij Lobith heeft nu bijna zijn laagste stand bereikt. Vandaag daalt de afvoer nog heel langzaam en morgenochtend verwacht ik de laagste stand van 6,58 m NAP bij een afvoer tussen 710 en 720 m³/s. Dat is ca 75 m³/s lager dan het vorige juli-extreem uit 1976, maar nog 40 m³/s hoger dan de laagste zomerafvoer uit 2022. In de loop van 18 juli gaat het peil weer langzaam wat gaat stijgen.

Er viel in het hele stroomgebied niet veel meer regen dan verwacht en de stijging zal daarom ongeveer verlopen als ik verwachtte. Ik kom uit op een hoogste stand net onder de 7 m op 22 juli. Wel duurt het iets langer voordat de daling weer inzet en deze stand net onder de 7 m zou tot 25 juli aan kunnen houden voordat de daling weer inzet. De afvoer in deze periode schommelt tussen 850 en 875 m³/s, dus ca 150 m³/s meer dan tijdens het laagste punt.

Het ziet er nu naar uit dat de daling vanaf 25 juli vrij lang kan aanhouden, maar niet heel snel verloopt, mede vanwege de extra regen op 22 juli. Ik kom er nu op uit dat de waterstand t/m 31 juli nog tussen 6,75 en 6,85 m NAP blijft schommelen en in de eerste dagen van augustus pas wat verder gaat zakken. Als het inderdaad al die tijd vrijwel droog blijft, dan zou rond 3 of 4 augustus de stand opnieuw uit kunnen komen bij 6,6 m NAP; waar de stand zich nu bevindt. Maar dat is nog ver vooruit en het kan altijd nog veranderen. Een grotere weersomslag naar een duidelijker natter weertype zie ik voorlopig echter nog niet aankomen.

Maas

In het stroomgebied van de Maas is de afgelopen dagen, op een enkele bui na, geen neerslag gevallen. Ook de komende dagen trekken de buien vooral aan de Ardennen voorbij; ze zijn er wel in het oosten van Frankrijk en het aangrenzende deel van Duitsland, maar de Ardennen blijven buiten schot. De nu al erg lage afvoer bij Maastricht van ongeveer 20 tot 25 m³/s zal voorlopig dan ook niet veranderen.

Het regengebiedje dat voor woensdag 22 juli wordt verwacht in onze omgeving kan ook In de Ardennen wat regen brengen. Maar de hoeveelheden blijven klein (< 10 mm) en op de afvoer zal dat nauwelijks invloed hebben. Daarna duurde het weer tot 27 of 28 juli voordat er weer iets van neerslag wordt verwacht dus we kunnen ervan uitgaan dat Maasafvoer voorlopig erg laag blijft.

Vanwege de uitzonderlijke situatie in de rivieren wat vaker een update de komende tijd

Rijn blijft dalen, kleine opleving, daarna opnieuw dalend.

De waterstand bij Lobith is vanmorgen gedaald tot onder 6,8 m NAP en daalt komende dagen nog 20 cm verder naar ca 6,6 m NAP. De afvoer die nu onder de 800 m³/s is gezakt, daalt nog ruim 100 m³/s tot iets onder 700 m³/s op 18 juli. Dat is veel te weinig om al de functies die afhankelijk zijn van voldoende water te voorzien. De waterbehoefte van veel gebruikers zal de komende dagen flink afgeschaald moeten worden.

De waterstand blijft daarmee net boven de record laagste stand van 18 augustus 2022 toen bij Lobith tot 6,48 m NAP. werd bereikt. De laagste afvoer stamt nog uit november 1949 en bedraagt 620 m³/s, die gaan we voorlopig niet bereiken, maar het laagwaterseizoen is nog lang, dus wie weet. De kans is groot dat de laagste stand ooit eind juli alsnog bereikt gaat worden. 

In Duitsland vielen gisteravond en vanmorgen de eerste buien en ook de komende dagen blijft daar kans op regen. Nederland lijkt de dans te ontspringen, waardoor de droogte hier steeds verder toe zal nemen. Vooral 17 juli is een dag om in de gaten te houden, want dan is het gebied waar binnen het stroomgebied buien kunnen vallen het grootst en misschien dat er dan ook wat meer valt dan nu verwacht. Weersituaties met buien zijn namelijk moeilijk in te schatten wat de regenhoeveelheden betreft.

Al met al blijven de regenhoeveelheden aan de lage kant en is het waarschijnlijk  net voldoende voor een kleine opleving van de waterstand vanaf 18 juli. Op grond van de huidige neerslagverwachtingen ga ik uit van een stijging van de Rijn met ongeveer 30 tot 40 cm van 6,6 m NAP op 18 juli naar 6,9 tot 7 m NAP op 23 en 24 juli. Wat het precies gaat worden weten we pas over een paar dagen als de regen gevallen is.

De regen van de komende dagen is niet het begin van een weersomslag naar een natter weerpatroon. De dominantie van hoge druk houdt namelijk stand en nadat de kern van het hogedrukgebied zich even wat teruggetrokken heeft, keert het vanaf ongeveer de 20^e juli weer terug. Er vormt zich dan een hardnekkige rug van hoge druk vanaf het Verenigd Koninkrijk tot over Centraal Europa en de stroomgebieden liggen daar precies onder.

Volgens de hoofdrun van het Europese weermodel zou dit weerbeeld aan kunnen houden tot eind juli en de eerste neerslag is op de weerkaarten pas weer zichtbaar vanaf 29 juli. Dat kan uiteraard nog veranderen, maar gezien de voorgeschiedenis is het niet te verwachten dat de hoge druk eerder dan verwacht vertrekt. Voor de waterstanden betekent dat een nieuwe daling vanaf 24 juli en die kan dan ongeveer een week aanhouden.

Vanaf 27 of 28 juli kan de stand alweer onder de laagste stand van komende week uitkomen; dus onder 6,6 m NAP.  De kans is groot dat de daling daarna nog wat verder doorzet; tot een stand onder 6,5 m NAP rond 30 juli. De afvoer zal dan gedaald zijn naar ca 675 m³/s.

Dit scenario kan om twee redenen anders uitpakken en dat is als er de komende dagen meer regen valt in het stroomgebied dan nu verwacht waardoor de stand op 18 en 19 juli wat hoger uitvalt en de buffer daarmee wat groter is voor de daling daarna. Een andere mogelijkheid is dat de droge periode vanaf 20 juli minder lang duurt dan nu verwacht. De komende dagen zal daar meer duidelijkheid over zijn.

Maasafvoer blijft erg laag

De Maasafvoer was afgelopen weekend tot slechts 20 m³/s gedaald, maar is gisteren en vandaag weer wat hoger, rond 35 m³/s. Dit heeft niet te maken met regen in het stroomgebied, maar met het beheer van stuwen in de Maas in Wallonië. Tijdens het weekend waren enkele stuwpanden verder gevuld, wat tot de zeer lage afvoer leidde, maar sinds gisteren daalt het peil langzaam weer wat en daarmee is er meer water beschikbaar gekomen.

De 20 m³/s was waarschijnlijk een onderschatting van wat de Maas werkelijk aanvoerde, maar veel scheelt het niet. Een verdere stijging hoeven we voorlopig niet te verwachten, want de komende dagen valt er maar een klein beetje regen in het stroomgebied en mogelijk blijft het de komende 10 dagen zelfs helemaal droog. De afvoer zal dan, gemiddeld over de dag, tussen 20 een 30 m³/s blijven schommelen. Voor eind juli hoeven we bij de Maas niet te rekenen op een wat grotere stijging