Actuele verwachtingen waterstanden

De Rijn daalde de afgelopen week snel en de 1.000 m³/s kwam al in zicht, wat zeer uitzonderlijk is voor deze tijd van het jaar. De Maas daalde tot circa 50 m³/s, wat ook zeer laag is voor de maand juni. De buien van de afgelopen dagen zorgen nu even voor een kleine opleving, maar niet voor lang, want over enkele dagen zet de daling weer in naar nog lagere waterstanden. Pas vanaf het volgend weekend is er opnieuw kans op neerslag. Of dat de overgang brengt naar een periode met meer water voor de rivieren is nu nog niet te zeggen. In het waterbericht leest u de details.

In de rubriek water inzicht gaan we op zoek naar trends in de afvoeren vanuit de Alpen en wat we daar in Nederland voroal in de zomermaanden van merken.

Water van de week

voorlopig warm en droog, maar rond de maandwissel mogelijk een ander weertype.

Een hogedrukgebied boven de Noordzee houdt grotere neerslaggebieden vanaf de Atlantische Oceaan op afstand en ondertussen bevinden we ons in zeer warme lucht. Daarin kunnen boven Frankrijk door sterk opstijgende lucht wel buien ontstaan, die dan in de avond en nacht over Nederland en het noorden van Duitsland trekken.

Deze buien brachten de afgelopen dagen op veel plaatsen in Nederland tientallen millimeters regen en daarmee is het neerslagtotaal voor de maand juni op veel plaatsen ruim boven het langjarig gemiddelde uitgekomen. Dat bedraagt zo’n 70 mm in juni en op veel plaatsen is het nu al uitgekomen tussen de 80 en 100 mm en soms nog meer. Het vochtgehalte in de bodem is daarom nog altijd redelijk op peil en ondanks de hitte zijn bermen en graslanden in ons land op de meeste plaatsen nog groen.

Zoals we ook eerder in deze maand al zagen zijn Nederland en de aangrenzende delen van Duitsland en België binnen de stroomgebieden wel een uitzondering als het gaat om de hoeveelheid neerslag. Met name in het zuiden van Duitsland en grote delen van Zwitserland is de afgelopen maand nog maar zo'n 10 tot 20 mm regen gevallen en omdat ook eerdere maanden daar droog verliepen, is de afvoer van de Rijn nu aangekomen op een voor de tijd van het jaar zeer laag niveau. Het stroomgebied van de Maas pikte de afgelopen weken nog wel zo nu en dan wat regen mee en daar staat de teller voor de neerslag nu op zo'n 40 tot 60 mm.

In de loop van de week verplaatst het hogedrukgebied zich naar het oosten en tegelijkertijd ontstaat er dan een lagedrukgebied boven de Golf van Biskaje dat langzaam naar het noorden opschuift. Vandaag, zondag, kan er boven Nederland en delen van Duitsland nog een bui ontstaan, maar de kans daarop is kleiner dan de afgelopen dagen. De rest van de week is de kans op buien nog veel kleiner en ook wordt het opnieuw zeer warm. Het land droogt dan snel uit en de rivieren hoeven voorlopig niet op extra water te rekenen.

Onder de invloed van het nabije hogedrukgebied blijft het vanaf maandag overal droog en pas vanaf komende zaterdag of zondag neemt de kans op neerslag in onze omgeving weer toe, als lagedrukgebieden dichterbij kunnen komen. Een lange natte periode lijkt het dan ook niet te gaan worden, omdat vanaf het begin van de week na het volgend weekend het Azoren hogedrukgebied opnieuw een poging doet om een uitloper te vormen tot over onze omgeving. Dat betekent opnieuw droge omstandigheden, maar op dit moment is uiteraard nog onzeker of het daarvan gaat komen en hoelang dat dan eventueel gaat duren. Een langere natte periode lijkt voorlopig echter niet in het verschiet.

Rijn stijgt iets, maar in de loop van de week weer dalend naar circa 7,1 m NAP (925 m³/s) aan eind vd maand.

Vanaf afgelopen maandag is de Rijn de hele week gedaald, met soms wel 10 cm per dag, naar een stand van 7,43 m NAP tijdens de afgelopen nacht. De afvoer bedroeg op dat moment 1.080 m³/s, net iets hoger dan de laagste waarde die eind mei werd bereikt. Vorige week was al voorzien dat de stand flink zou gaan dalen en dat ook de 1.000 m³/s binnen bereik zou komen. Het moment dat dat zou gebeuren hing er vooral van af of er buien zouden komen aan het eind van die week.

Die zijn er inderdaad gekomen en dat zorgt nu voor een lichte stijging van de waterstand en een uitstel van het bereiken van de 1.000 m³/s , maar het is niet meer dan een korte onderbreking in de verdere daling die voor de rest van de weke op de agenda staat. De stijging bedraagt namelijk niet meer dan ca. 10 cm zodat de stand op maandag weer even boven de 7,5 m NAP uit kan stijgen. Daarna volgt weer een daling van eerst circa 10 per dag, tot ca 7,35 m NAP op woensdag 24/6.

De daling wordt in het midden van de week even onderbroken door wat extra water dat uit het zuiden van het stroomgebied onderweg is, maar zet 2 dagen later weer in naar een stand van ca 7,1 m NAP op zondag 28 juni. De afvoer die morgen weer even boven de 1.100 m³/s uitstijgt zakt met gemiddeld zo'n 30 tot 40 m³/s en komt aan het eind van de week voor het eerst dit jaar onder de 1.000 m³/s uit. Een dergelijke afvoer is niet heel bijzonder (gemiddeld gebeurt het zo'n 20 dagen per jaar), maar het is wel vrijwel uniek dat het in deze tijd van het jaar gebeurt. Alleen in 1934 en 1976 is het eerder gebeurt dat de afvoer in de tweede helft van juni tot onder de 1000 m³/s zakte.

Na aanstaande vrijdag zet de daling verder door en in het begin van de week na het volgend weekend verwacht ik een stand tussen de 7,0 en 7,1 m NAP. De afvoer is dan gezakt tot tussen de 900 en 925 m³/s. Het is maar een keer eerder gebeurd dat de afvoer in deze tijd van het jaar nog lager was, dat was in 1976 toen de afvoer begin juli zelfs tot onder de 800 m³/s daalde.

Of dat dit jaar ook gaat gebeuren hangt af van de neerslag die nu voor het volgend weekend wordt verwacht. Als die inderdaad gaat vallen, dan zal de waterstand in de tweede helft van die week, dat is vanaf 1 juli, weer gaan stijgen. De kans is groot dat dit dan weer voor een afvoer zal zorgen van boven de 1.000 m³/s. Het belooft echter geen lange natte periode te worden, dus blijft de kans groot dat begin juli al snel weer een nieuwe daling zal inzetten. Maar dit is nog ver weg in de verwachting en mogelijk dat daar nog iets aan gaat veranderen; volgende week daarover meer.

Maas daalt de komende dagen weer tot onder de 100 en later 75 m³/s.

Vanwege het warme en droge weer aan het begin van de week daalde de Maas snel naar een afvoer tot net boven de 50 m³/s. Vanaf donderdag bereikten al de eerste buien het stroomgebied van de Maas en daardoor kon de afvoer weer iets stijgen. In de nacht van zaterdag op zondag volgde een veel uitgebreider neerslaggebied en dat leidde meteen tot een flinke stijging van de afvoer, tot zelfs boven de 250 m³/s bij Maastricht. Dit is een van de kenmerken van het stroomgebied van de Maas dat een paar flinke buien al snel tot een flinke stijging kunnen zorgen. Met name vanuit de sterk verstedelijkte gebieden in de Maasvallei wordt dan in korte tijd veel water naar de Maas afgevoerd. Meestal is zo een piekje ook weer snel voorbij zodra het enige tijd droog is in het stroomgebied.

Komende nacht kan er misschien nog een bui vallen, maar de kans daarop is kleiner dan de afgelopen dagen en vanaf maandag zet hoe dan ook een langere droge periode in, die tot het einde van de week gaat duren. De afvoer zakt dan weer snel tot onder de 75 m³/s en later in de week wordt waarschijnlijk de 50 m³/s weer bereikt. Vanaf dit weekend kunnen nieuwe buien het stroomgebied bereiken en volgens de huidige verwachting kan vooral op zondag en maandag aardig wat regen gaan vallen.

Dit is nog ver weg en het blijft natuurlijk even afwachten of dat ook daadwerkelijk gaat gebeuren. Het past echter wel in een patroon van de afgelopen maanden dat de droge perioden nooit heel lang duren zeker niet in het stroomgebied van de Maas. Mocht het inderdaad tot regen komen in het volgend weekend dan gaat de afvoer weer wat stijgen. Een langdurige natte periode met flink hogere afvoeren is echter niet te verwachten de komende tijd.

Water Inzicht

Wat merken we in Nederland van de door klimaatverandering veranderende waterstanden in de Bodensee.

In mijn bericht van vorige week liet ik zien hoe de waterstand van de Bodensee op dit moment historisch laag staat. Het smeltseizoen in de Alpen is nu bijna voorbij en gewoonlijk is dit het moment dat de Bodensee zijn hoogste peil bereikt. Dit jaar was dat hoogste peil echter in vergelijking met andere jaren uitzonderlijk laag. De oorzaak moeten verzoeken in het zeer droge voorjaar en de droge voorzomer die de Alpen op dit moment meemaken. Het enige water dat nu in de Bodensee aankomt vanuit de Alpen is smeltwater en bij gebrek aan regenwater is het aandeel daarvan onvoldoende voor een sterke stijging.

De komende twee weken blijft het ook droog in de Alpen en de verwachting is dat de stand van de Bodensee vanaf nu weer langzaam gaat dalen. Dat wil niet zeggen dat later In de zomer er alsnog in stijging kan komen. Met name in juli en augustus kunnen er soms periode zijn dat er veel buien vallen en ook daardoor kan de Bodensee alsnog gaan stijgen; maar voorlopig is daarvan nog geen sprake.

De meetreeks van de Bodensee is zonder onderbreking nu 200 jaar oud en daarom een interessante bron om analyses aan uit te voeren. In de reeks is er wel een onregelmatigheid en die ligt rond 1940 toen de drempel bij de uitstroom van de Bodensee deels is verlaagd. Het water kan er daardoor net wat makkelijker uit wegstromen en gegevens van voor 1940 zijn daarom niet zomaar te vergelijken met de gegevens van na die datum. Voor mijn analyse hierna baseer ik me daarom op de periode vanaf 1940.

In de grafiek hierna heb ik deze periode van circa 85 jaar opgedeeld in tweeën: de periode van voor 1980 en de periode van erna. Dat jaartal heb ik gekozen omdat dat gezien kan worden als het moment vanaf wanneer de klimaatverandering in een versnelling is gekomen. In de grafiek zien we duidelijke verschillen tussen de beide perioden: in de wintermaanden vanaf december tot en met maart is de waterstand in de laatste 40 jaar gemiddeld zo'n 10 cm hoger geweest dan voor die tijd en in de zomer is de stand juist lager. In april zijn de verschillen tussen de beide perioden klein maar vanaf mei is het gemiddelde over de recente periode duidelijk lager geworden dan in de periode daarvoor. Deze gemiddeld lagere standen houden aan tot in oktober, als de lijnen van de beide perioden weer naar elkaar toe lopen.

Deze verandering is een duidelijk gevolg van de hogere temperaturen die als gevolg van klimaatverandering tegenwoordig in de Alpen optreden. In de winter is het gemiddeld zo'n twee graden warmer dan vroeger en daardoor valt de regen tot op grotere hoogte dan voorheen. Meer regen in plaats van sneeuw betekent in de winter een grotere afvoer vanuit de Alpen naar de Bodensee, die daardoor gemiddeld een hogere stand aanneemt. Voor een deel kan de hogere stand ook veroorzaakt worden doordat de winters wat natter zijn geworden in de afgelopen 40 jaar.

De veranderingen vanaf mei zijn ook het gevolg van klimaatverandering. Omdat de sneeuwgrens hoger ligt is er minder smeltwater en dat zorgt voor minder smeltwater in die periode en een lagere waterstand in de Bodensee. Ook is de hoogste stand van de Bodensee enkele weken naar voren geschoven: die lag voorheen nog rond 1 juli, tegenwoordig is dat rond 20 juni. In de rest van de zomer zien we ook de gevolgen van de lagere waterstand in de Bodensee, omdat de piek tegenwoordig lager uitvalt en eerder wordt bereikt, blijft de afvoer vanuit het meer naar de Rijn de hele zomer een flink stuk lager.

Pas in oktober naderen de lijnen elkaar weer om de rest van het jaar dichtbij elkaar te blijven. In de grafiek heb ik ook het gemiddelde van de laatste 25 jaar weergegeven; de periode vanaf 2000 tot aan dit jaar. We zien in die lijn dat de neerwaartse trend zich voortzet en dat het moment dat in juni de hoogste waarde wordt bereikt nog wat verder naar voren is geschoven. Ook zijn de waterstanden in de winter verder gestegen. De trends zetten zich voort, wat ook goed te verklaren is, want het wordt steeds warmer.

In de zomermaanden is de afvoer vanuit de Bodensee naar de Rijn dus duidelijk afgenomen en in de winter is deze toegenomen. De belangrijkste oorzaak is het naar hogerop schuiven van de grens waarop zich in de winter een blijvend sneeuwdek kan vormen; wat weer het gevolg is van de hogere gemiddelde temperatuur in de winter. Daardoor wordt een minder groter deel van de gevallen neerslag niet meer eerst enkele maanden opgeslagen als sneeuw, maar stroomt dit water direct vanuit de bergen naar de rivieren, die het naar de Bodensee afvoeren.  

In de grafiek hierna heb ik weergegeven wat we in Nederland merken van deze veranderingen in de Alpen. Ik heb hiervoor  het 30-jarig gemiddelde van de afvoeren van dit moment (het jaar 2025) vergeleken met het 30-jarig gemiddelde uit het jaar 1980. Als we de grafiek van links naar rechts langslopen, dan zien we hoe van maand tot maand de gemiddelde afvoer is veranderd in deze periode voor zowel Konstanz als Lobith. In januari bijvoorbeeld is de afvoer vanuit de Bodensee met ca 30 m³/s toegenomen. In Lobith is die toename veel groter en het extra water dat vanuit de Bodensee afstroomt, draagt maar voor een klein deel (circa 5%) aan bij.

Ook in februari en maart is de afvoer van uit de Bodensee wat toegenomen maar ook dan is de toename bij Lobith vele malen groter. De afvoertoename van de Rijn bij Lobith in de wintermaanden moet dus een andere oorzaak hebben dan het feit dat er tegenwoordig meer regenwater vanuit de Alpen tot afstroom komt. Die oorzaak moeten we dus ergens ander in het stroomgebied zoeken, stroomafwaarts van de Bodensee. Als we de grafiek verder volgen, dan zien we dat ook in de maanden april tot en met juni de veranderingen van de afvoer vanuit de Bodenee niet van grote invloed zijn op de situatie bij Lobith. In juni is de afvoer bij Lobith gemiddeld zelfs iets toegenomen terwijl die vanuit de Alpen iets is afgenomen, maar het gaat hier om relatief kleine veranderingen.

Een veel duidelijker beeld komt naar voren in de maanden juli tot en met september. Dit zijn maanden waar we in de eerdere grafiek ook al zagen dat de afvoer vanuit de Bodensee tegenwoordig veel lager is. Gemiddeld bedraagt deze afname in juli en augustus ongeveer 85 m³/s en hiermee is een flink deel (35-50%) te verklaren van de afname die bij Lobith is opgetreden. Het water dat via de Bodensee loopt watert iets minder dan de helft van de Alpen af, die tot het stroomgebied van de Rijn behoren. We mogen ervan uit gaan dat in de andere helft de situatie vergelijkbaar zal zijn en dat betekent dat de afname van de Rijnafvoer bij Lobith in de zomermaanden voor een groot deel te verklaren is door de afname van de hoeveelheid smeltwater vanuit de Alpen.

Omdat het klimaat in de Alpen in de komende tijd naar alle waarschijnlijkheid verder zal opwarmen, zal deze trend zich zeer waarschijnlijk blijven voortzetten. Dat betekent dat in Nederland de Rijnafvoer in juli augustus en in wat mindere mate september verder zullen blijven afnemen. Dat hoeft niet meteen tot veel grotere problemen te leiden voor het watergebruik in Nederland. Gemiddeld genomen zijn de Rijnafvoeren in de zomermaanden namelijk nog relatief hoog. Zo bedraagt de juli-afvoer momenteel bij Lobith gemiddeld ca 1.900 m³/s en de augustus-afvoer ca 1.700 m³/s. Als daar de komende decennia nog eens 300 of 400 m³/s van af, dan gaat er nog steeds niet veel mis.

Maar dit is als we uitgaan van het gemiddelde en er zullen ook in de toekomst altijd jaren tussen zitten met een droge zomer of voorjaar (zoals dit jaar) en in die jaren kan de afvoer dan in de zomermaanden verder wegzakken dan we eerder in de meetreeks hebben meegemaakt. Zo zal bijvoorbeeld de 1.000 m³/s in deze maanden eerder en vaker worden onderschreden, terwijl dat vroeger een afvoer was die gewoonlijk pas in het najaar werd onderschreden. De kans dat al in de zomermaanden nog veel lagere afvoeren, van minder dan 800 of 700 m³/s, vaker zullen voorkomen, acht ik klein. Dergelijke lage standen komen vanouds alleen voor in het najaar, in oktober en november, in jaren met een heel lange droge periode.

Als we nogmaals naar de tabel hierboven kijken, dan zien we dat in oktober en november de afvoer vanuit de Bodensee in de afgelopen decennia juist is toegenomen. Hiervoor kunnen we ook de klimaatverandering aanwijzen als oorzaak. De temperaturen zijn namelijk tegenwoordig in het najaar hoger dan vroeger en het duurt daarom langer voordat er zich een sneeuwdek gaat vormen en daardoor valt in oktober en november een groter deel van de neerslag nog als regen en niet als sneeuw. De Alpen leveren in die maanden gemiddeld dus meer water aan de Rijn, wat de kans op het vaker optreden van extreem lage afvoeren in die periode verkleint. 

In Nederland hebben we een natte week achter de rug, maar het einde van de nattigheid lijkt in zicht, want vanaf woensdag breekt een droger en warmer weertype aan. In de stroomgebieden viel niet zoveel regen en de waterstand in de rivieren is slechts een klein beetje opgetild in de afgelopen weken Met het droge weer dat nu aanbreekt, mogen we ervan uitgaan dat een daling volgt naar zeer lage waterstanden voor de tijd van het jaar. In het waterbericht leest hoever de waterstanden mogelijk gaan zakken.

In Water Inzicht een uitstap naar de Bodensee. Terwijl in Nederland in mei en juni regelmatig regen viel, bleef het verder naar het zuiden toe juist vaak droog. Dat heeft ook gevolgen voor het smeltseizoen in de Alpen, dat tot nu toe veel minder water heeft oplevert dan gewoonlijk. Dit laat zich goed aflezen aan de waterstand van de Bodensee, die dit jaar waarschijnlijk een historisch laag zomermaximum gaat bereiken.

Water van de Week

Na de wisselvalligheid, deze week weer meer invloed van hogedrukgebieden.

Ook de afgelopen week was het een komen en gaan van buien en neerslagzones boven Nederland. Sinds het begin van de maand is op veel plekken al zo'n 50 tot 90 mm regen gevallen en de kans is groot dat juni, net als mei, een relatief natte maand gaat worden. Alleen in het noordwesten van Nederland viel tot nu toe nog maar weinig regen in deze maand. Na de droge maand april die in heel het land droog verliep, is het in die regio droog gebleven, terwijl het in het grootste deel van het land juist veel natter weer.

De komende week komt er een einde aan het wisselvallige weer als hogedrukgebieden meer invloed krijgen op onze omgeving. Nederland was de laatste tijd een van de nattere delen binnen de stroomgebieden van Rijn en Maas, want niet ver ten zuiden van ons land viel al veel minder regen. Alleen de Middelgebergten vingen, zoals gewoonlijk, nog wel zo’n 30 mm op, maar in het grootste deel van het stroomgebied bleef het bij 10 tot 15 mm. Ook in de Zwitserse Alpen, meestal een regio waar veel neerslag kan vallen, bleef het afgelopen 10 dagen aan de droge kant. De rivieren ontvingen daarom maar mondjesmaat wat extra water.

Zoals ik hierboven schreef gaat er de komende dagen wel wat veranderen in het weerpatroon en nemen we in de tweede helft van de komende week afscheid van de wisselvalligheid. Het wordt ook aanmerkelijk warmer met temperaturen tot boven de 30 graden en mede daardoor neemt aan het eind van de week de kans op stevige onweersbuien toe.

De afgelopen week werd het weer in de stroomgebieden bepaald door een standvastig lagedrukgebied boven Scandinavië en een rug van hoge druk die vanaf IJsland naar Midden Frankrijk liep. Boven onze omgeving leverde dat een vrij koele (noord)westelijke stroming op waarin buien en neerslagzones overtrokken. De komende dagen trekt lagedrukgebied naar het oosten en breekt de rug van hoge druk op waardoor de een nieuw lagedrukgebiedje vanuit het zuidwesten over Nederland kan trekken. Dit is vrij plotseling in de weermodellen naar voren gekomen en het warme weer dat in het vooruitzicht was gesteld laat daardoor nog wat langer op zich wachten. Op dinsdag kan er daarom in Nederland en het aangrenzende deel van Duitsland nog wat regen vallen, maar op de rivierafvoeren heeft dat weinig invloed.

In de tweede helft van de week komen we onder invloed van een uitloper van het Azoren-hogedrukgebied, wordt het al snel warmer en het blijft dan een paar dagen droog. Vanaf vrijdag neemt dan de kans op stevige buien alweer toe, als de hoge druk zich even wat terugtrekt. Als het tot buien komt, lijkt de kans daarop voorlopig het grootst in een strook van Noord Frankrijk tot over Nederland. Het stroomgebied van de Rijn zou er dan grotendeels buiten vallen, maar dat kan in de loop van de week nog veranderen.

In het volgend weekend breidt het Azoren-hogedrukgebied zich opnieuw uit naar onze omgeving en ontstaat er bij de Britse eilanden een aparte kern. Het wordt dan voor langere tijd droog in Nederland en de stroomgebieden. Hoe lang dit droge weer aanhoudt is, zover vooruit, nog moeilijk te zeggen. Een mogelijke overgang naar weer natter dient zich op de weerkaarten echter echter al wel aan. Mogelijk ontstaat er namelijk een nieuw lagedrukgebied rond het midden van de week na volgend weekend (24-25 juni), dat via de Golf van Biskaje naar Frankrijk opdringt. Dergelijke weersystemen kunnen voor veel regen zorgen hebben we in het verleden gezien. Het is nu echter nog zover vooruit dat nog onzeker is welke koers dit lagedrukgebied gaat volgen en of het überhaupt de stroomgebieden wel weet te bereiken. Volgende week hierover meer.

Rijn nog even stabiel rond 7,75 m NAP, later dalend naar 7,25 m; afvoer naar onder 1.000 m³/s.

De Rijn afvoer gaat de komende week dalen naar voor de tijd van het jaar zeer lage standen. Op dit moment van het jaar hadden in het verleden alleen de jaren 2011 en vooral 1934 een zeer lage afvoer, met respectievelijk een laagste waarde van 1.150 m³/s en 900 m³/s. Iets later in de maand ging 1976 daar nog ruim onder met een afvoer van 780 m³/s. Zover gaat het voorlopig nog niet komen want ik verwacht nu over een dag of tien een afvoer van circa 975 m³/s.

Door de regen van de afgelopen weken in het stroomgebied is de Rijn wel iets gestegen naar een hoogste waarde van circa 7,9 m NAP (en een afvoer van 1.350 m³/s) aan het begin van de afgelopen week. Vorige week had ik nog iets meer water verwacht tot een stand net boven de 8 m, Maar de buiigheid leverde in het stroomgebied minder water op dan verwacht. Dit in tegenstelling tot Nederland waar op veel plekken juist meer regen viel dan vorige week nog werd verwacht.

Op zich is dat voor het waterbeheer gunstig, want in een situatie dat het allemaal wat natter is in ons land hebben we ook minder rivierwater nodig om alle gebruikers van voldoende water te voorzien. De enige die direct nadeel ondervinden van de lage waterstanden is uiteraard de binnenvaart, die met een beperkte vaardiepte te maken krijgt en dan minder lading kan meevoeren. Ook veel recent aangelegde nevengeulen langs de Waal en IJssel vallen al snel droog als de afvoer onder de circa 1.250 m³/s zakt; wat weer ongunstig is voor vissen en andere organismen die voor hun voortbestaan afhankelijk zijn van deze geulen.

Op dit moment bedraagt de waterstand bij Lobith 7,75 m NAP en de afvoer 1.250 m³/s. Uit het midden en zuiden van het stroomgebied is nog een klein beetje extra water onderweg en daarom gaat de waterstand eerst tot woensdag iets stijgen naar circa 7,8 m NAP. Vanaf donderdag verwacht ik een vrij snelle daling met zo'n 10 cm per dag naar een stand van ca 7,4 m NAP op maandag 22/6. De afvoer is dan gedaald naar ca 1.050 m³/s. De dagen daarna zet de daling vertraagd door met zo'n 3 tot 5 cm per dag en dat zou betekenen dat op woensdag 24/6 de 1.000 m³/s voor het eerst dit jaar wordt onderschreden. Een dergelijke afvoer wordt vaker onderschreden, maar gewoonlijk gebeurt dat pas in augustus of september. De dagen daarna zet die daling langzaam verder door naar ca 7,25 m NAP op 25/6.

In deze verwachting ben ik ervan uitgegaan dat de buien van komende vrijdag boven onze omgeving, niet of nauwelijks tot in Duitsland en Zwitserland door zullen dringen. Mocht dat wel het geval zijn dan kan de daling vanaf het weekend wat trager verlopen. De week na het volgend weekend lijkt echter geheel droog te gaan verlopen, dus ook als de daling even vertraagd, is de kans toch groot dat het later in die week alsnog tot zeer lage waterstanden gaat komen. Wat er op nog langere termijn gebeurt hangt onder andere af van het lagedrukgebied dat over een dag of 10 verwacht wordt boven Frankrijk. Als dat doortrekt naar de stroomgebieden, dan gaan de waterstanden vrijwel zeker weer wat stijgen, maar dat is op dit moment nog uiterst onzeker.

Maas daalt tot onder 75 m³/s, na volgend weekend naar 50 m³/s.

Het stroomgebied van de Maas ligt voor in groot deel noordelijker in Europa dan dat van de Rijn en de Maas profiteerde daarom meer van de buiigheid van de afgelopen week dan de Rijn. De Maas afvoer is met ca 75 tot 100 m³/s wel laag voor de tijd van het jaar, maar niet extreem. Er zijn jaren dat de afvoer nu al tot onder de 50 m³/s was gezakt. Afgelopen vrijdag bijvoorbeeld kreeg de Maas nog wat extra water te verwerken en steeg de afvoer op zaterdag weer even tot boven de 100 m³/s.

Vandaag en morgen verlopen droog zodat de afvoer weer daalt tot circa 75 m³/s. Voor het verdere verloop is in de eerste instantie komende dinsdag belangrijk, want dan trekt een klein lagedrukgebiedje over Nederland en mogelijk levert dat in de Ardennen ook nog aardig wat regen op zodat de afvoer bij Maastricht weer even tot boven de 100 m³/s kan stijgen. Woensdag en donderdag verlopen droog met weer een wat dalende afvoer.

Vrijdag wordt dan weer interessant want dan kunnen er forse buien ontstaan boven een deel van België en als ook de Ardennen binnen het bereik van de buien vallen dan kan dat voldoende water opleveren om de Maas nog wat verder te laten stijgen tot misschien wel even tot 150 of 200 m³/s. Een paar weken terug gebeurde dat ook en toen steeg de af voor zelfs korte tijd tot boven de 400 m³/s.

Na het volgend weekend breekt een langere droge periode aan en dan gaan de afvoer zeker weer dalen naar onder de 75 en Omdat het dan ook vrij warm is is de kans groot dat later in die week ook de 50 m³/s wordt onderschreden. Net zoals we bij de Rijn zagen, is dit geen zeer uitzonderlijk lage afvoer maar wel voor deze tijd van het jaar.

Water Inzicht

Waterstand van de Bodensee als graadmeter voor verloop smeltseizoen in de Alpen

Mei en juni zijn vanouds de maanden dat de meeste sneeuw uit de voorgaande winter smelt hogerop in de Alpen; water dat een belangrijke bron is voor de Rijn in deze maanden. Maar ook de rest van de zomer profiteert de Rijn, omdat een groot deel van het smeltwater eerst in de grote Zwitserse Meren wordt opgeslagen. De Bodensee beslaat van het totale oppervlak van de meren ongeveer de helft en het peilverloop van dit meer is daardoor een goede maatstaf voor wat er bovenstrooms in de Alpen gebeurt.

Het peil in de Bodensee wordt ook niet gestuurd met stuwen of sluizen; er ligt een natuurlijke drempel in de uitmonding van het meer bij Konstanz, die het waterpeil stuurt. De meetreeks bij Konstanz loopt al vanaf 1 juli 1826 en is dus op 2 weken na 200 jaar oud. Veel reden voor een feestje is er dit jaar niet want juist nu laat de waterstand een dramatisch verloop zien. In de grafiek hieronder heb ik alle waterstanden van de afgelopen 200 jaar weergegeven.

Het jaarverloop is vrijwel zonder uitzondering vrijwel ieder jaar hetzelfde, met lage standen in de wintermaanden - als de neerslag in de Alpen als sneeuw wordt vastgelegd -  en hoge standen in de zomermaanden, als de sneeuw smelt en de neerslag als regen valt. Het gemiddelde van al deze jaren is met een zwarte streepjes lijn weergegeven. De afvoer (aan de rechterkant van de grafiek) loopt gemiddeld van ca 220 m³/s in januari op naar ca 650 m³/s rond 1 juli. Voor Lobith betekent dit, dat in januari gemiddeld slechts 7% van het water via de Bodensee loopt en in juli ca 30%. Samen met de andere Zwitserse meren betekent dit, dat in juli ca 60% van het Rijnwater dat Nederland bereikt, via de meren loopt.

De grafiek laat ook zien dat er van jaar tot jaar flinke verschillen zijn, met pieken tot boven de 1.000 m³/s. De meeste van die jaren liggen in het verre verleden, op 1999 na, een El Niño winter, toen door een combinatie van veel sneeuw en regen de op een na hoogste stand uit de meetreeks werd opgetekend. Bij de lage winterstanden zien we ook enkele jaren uit het verre verleden en één recente (2006). Dit waren stuk voor stuk droge winters en, vooral vroeger, ook zeer koude winters, waarin de afvoer terugliep tot minder dan 150 m³/s.

Rechts in de grafiek zien we ook uitschieters naar beneden, zoals 1947 en 2003; beide jaren met een lange droge zomer. Wat opvalt is dat het meest recente zeer droge jaar 2018; ik kom daar later in het bericht op terug. Het huidige jaar is in rood weergegeven en het ziet er naar uit dat dit jaar rond 1 juli waarschijnlijk de laagste stand van het smeltseizoen ooit gaat bereiken. Toch lag er dit jaar aan het eind van het winterseizoen nog wel een redelijk sneeuwdek in de Alpen en toen dat deze sneeuw vanaf half april is gaan smelten, is de stand ook iets gaan stijgen.

Die stijging is echter veel geringer dan in andere jaren, doordat er sindsdien veel minder regen is gevallen. Het aandeel regen, dat in de voorzomer ook altijd toeneemt, ontbreekt dit jaar. Daarbij was het vaak zonnig en warm in de Alpen, waardoor ook veel sneeuw is verdampt en dus geen smeltwater is geworden. De komende weken zien er ook niet gunstig uit, want het wordt opnieuw warm en het blijft voorlopig droog. In de volgende grafiek heb ik de periode waarin we ons nu bevinden uitvergroot, zodat de jaren uit de meetreeks met een lage stand in de periode dat normaal de piek wordt bereikt, beter zichtbaar worden. Deze lijnen zijn ingekleurd en het jaartal is erbij aangegeven.

In totaal zijn dat er 20, met ieder een eigen verloop en daar hoort steeds een verhaal bij, dat ik kort zal proberen te duiden. In de 19^e eeuw waren er 4 jaren met een zeer lage zomerstand. Een daarvan, 1865 (de brede groene lijn), had eind juni ook een zeer lage waterstand. In dat jaar was het voorjaar en de zomer erg droog en dat leverde een bijzonder verloop op: met een nog vrij hoge stand in mei (er lag namelijk wel veel sneeuw in de Alpen) en ook weer een oplopende stand in juli, toen het weer omsloeg en het natter werd; maar net op het moment dat de stand het hoogste had moeten zijn was hij dus extreem laag. Er zijn nog een aantal jaren uit het verre verleden (1832, 1854 en 1893), maar dit waren koude jaren waarin het smeltseizoen vrij laat op gang kwam en de stand uiteindelijk later in juli nog wel veel verder op zou lopen.

Uit de eerste helft van de 20^e eeuw komen we alleen het jaar 1934 tegen, dat ook een droog voorjaar had, met rond deze tijd van het jaar een zeer lage stand. Maar uiteindelijk zou ook dit jaar vanaf half juni verder gaan stijgen. Het is dus geen wet van Meden en Perzen dat de stand na 1 juli altijd gaat dalen; als er voldoende regen valt blijft een stijging mogelijk. Er is dus nog hoop voor dit jaar.

Wat opvalt is dat de droge jaren uit de ’40-er jaren van de 20^e eeuw er niet tussen staan. In die jaren was er in de winter wel genoeg sneeuw en voldoende smeltwater met een niet bijzonder stand in de Bodensee rond 1 juli. Het zou in die jaren vooral in de zomer en het najaar langdurig droog zijn, met zeer lage standen aan het eind van het najaar; een beetje zoals recent het jaar 2018.

Een andere periode met vaak lage Rijnafvoeren waren de 70-er jaren van de vorige eeuw met o.a. 1972 en het roemruchte jaar 1976. 1972 volgde het patroon van 1934, met een zeer lage stand in de Bodensee begin juni en voldoende regen in juli voor een stijging tot buiten het bereik van deze grafiek. In 1976 (de brede oranje lijn) was dat anders: het voorjaar was zeer droog en ondanks een korte wat nattere periode begin juni, die samenviel met wat meer smeltwater, volgde vanaf 5 juni een lange droge periode die de Bodensee snel liet zakken naar een wekenlange periode met (tot nu toe) de laagste stand sinds het begin van de metingen. Het was in die tijd dat ook de Rijn in Nederland de tot nu toe laagste juli-afvoer bereikte van 780 m³/s.

Na de droge jaren 70 volgden de natte 80-er jaren van de vorige eeuw, met zomers die vaak erg nat waren en die zien we in deze grafiek daarom niet terug. Vanaf 1991 keren de droge voorjaren en zomers weer terug en vooral 1996 valt op als een jaar met weinig smeltwater (de winter verliep toen erg droog) en een lage stand in juni. Maar net als we eerder zagen bij 1972 viel er vanaf juli toch voldoende regen om de Bodensee alsnog te laten stijgen. 1991 en 1998 hadden ook een lage stand in het voorjaar, maar toen was er wel voldoende smeltwater en regen om de stand al vroeg in de zomer voldoende te laten stijgen.

Terugkijkend over al deze jaren zien we een soort van patroon: dat de jaren met een lage afvoer in de voorzomer maar zelden ook een lage afvoer in het najaar hebben. Tegelijkertijd hebben de jaren met een lage nazomerafvoer meestal eerder geen lage voorjaarsafvoer gehad. Tot deze laatste categorie hoorde eerder al 1949 en 1964 en vanaf het jaar 2000 zien we nog 3 jaren (2003, 2005 en 2007) die pas later in de zomer naar zeer lage waarden daalden. En ook het recente jaar 2018 past in dit rijtje (weergegeven met een streepjeslijn). In dat jaar was de voorzomer nog vrij nat verlopen en de buffer in de Bodensee aan het begin van de droge periode dus goed gevuld. Ook in de andere jaren met een lage nazomerstand had de Bodensee steeds aan het begin van die zomer nog een ongeveer gemiddelde stand.

Er zijn in de grafiek nog een paar recente jaren niet besproken, maar die volgden ook steeds een van beide scenario’s. Zoals het jaar 2011, met een lage voorjaarsafvoer en rond medio juni zelfs de laagste stand uit de meetreeks, maar ook weer geen lage najaarsafvoer. En het recente jaar 2022 dat weer tegengesteld was aan 2011, met juist een hogere voorjaarsstand en een lage nazomerstand; dus vergelijkbaar met 2018. Als we deze jaren met een lage afvoer nog eens op een rij zetten dan valt nog iets op, de laatste 20 tot 25 jaar is er een sterke toename: in de 19^e eeuw waren het er 4 (ca 5% van het aantal jaren), in de 20^e eeuw 8 (8%) en in de 21^e eeuw tot nu toe al 9 (35%). In een volgend bericht zal ik meer aandacht besteden aan deze trend.

Het jaar 2025 (de dikke bruine lijn) lijkt aanvankelijk wat op 1976, met een zeer lage voorjaarsafvoer, een korte piek rond medio juni en daarna weer dalend. Maar die daling zou niet zo lang aanhouden als in 1976 en uiteindelijk steeg de afvoer eind juli naar buiten het bereik van de zeer lage afvoeren. De enige uitzondering tot nu toe op dit patroon van - voorzomer laag en nazomer hoog of voorzomer hoog en nazomer laag - is 1976. De grote vraag nu is wat het huidige jaar gaat doen. De droge winter leek op die van 1996, het droge voorjaar op dat van 2011, beide jaren waarin de stand later in de nazomer niet extreem laag werd.

Maar dit jaar volgt uiteraard zijn eigen koers. Het zomermaximum van smeltwater en (een beetje) regen lijken we gepasseerd te zijn en inmiddels is de daling ingezet. De afvoer bleef daardoor ruim 300 m³/s dan gemiddeld en samen met de andere helft van de Alpen zal dat minstens het dubbele geweest zijn. Omgerekend naar de waterstand bij Lobith scheelt dat bijna 1 meter water. Als de droogte nog meer dan 2 tot 3 weken aanhoudt, dan zakt de stand begin juli tot onder die van 1976 en wordt het een historische zomer. Maar het is ook niet uit te sluiten dat het weer in juli omslaat. De hoogzomer is gewoonlijk een periode met veel buien in de Alpen en zo'n weersomslag is er ook vaak gebeurt in jaren met een lage smeltwaterpiek in juni. Over een paar weken weten we waar het dit jaar op uitdraait.

De waterstanden van Rijn en Maas zijn de afgelopen tijd gestegen, maar op een uitschieter na bij de Maas is de stijging tot nu toe beperkt. De standen zijn daarom nog erg laag voor de tijd van het jaar en mocht er een wat langere droge periode aanbreken dan is er al snel kans op opnieuw extreem laagwater. Maar als het buiige weer aanhoudt blijven we net buiten dat bereik. In het waterbericht leest u de details.

In de rubriek Water Inzicht grafieken van het jaarverloop van Rijn en Maas van dit jaar in vergelijking met de voorgaande twee jaren.

Water van de week

Lagedrukgebied houdt wat langer stand dan eerder verwacht

Het weer voor de komende week pakt anders uit dan vorig weekend werd voorzien. De uitloper van een hogedrukgebied vanaf de Azoren richting Centraal-Europa komt minder goed uit de verf dan eerder werd verwacht. Dit betekent dat een groot lagedrukgebied, dat nu boven het zeegebied ligt tussen IJsland en Schotland, meer invloed houdt op het weer in onze omgeving tijdens de komende dagen.

In de tweede helft van de week verschuift het lagedrukgebied in de richting van Scandinavië en dan zou zich alsnog een rug van hoge druk kunnen ontwikkelen. Deze rug kan dan meer boven onze omgeving tot stand komen en verschuift mogelijk later in de richting van de Britse eilanden. Voor het weer in onze omgeving betekent dit, dat het vanaf het eind van de komende week voor wat langere tijd droog zal gaan worden. Tot die tijd ondervinden we de invloed van het lagedrukgebied en hebben we zo nu en dan te maken met regengebieden die overtrekken.

Dit buiige weer levert vanaf aanstaande dinsdag tot en met vrijdag nogmaals flink wat regen op in Nederland: 20 mm in het zuiden tot 40 mm in het noorden. In de stroomgebieden valt de meeste regen ook in het noordelijk deel, met 20 tot 30 mm in de noordelijke helft van Duitsland en 15 tot 20 mm in de Ardennen. In het zuiden van Duitsland blijft het zo goed als droog, maar hogerop in de Alpen kan weer wel zo’n 20 tot 30 mm regen vallen.

Deze natte periode is zo goed als zeker, maar dat het vanaf donderdag droog wordt is nog geen gelopen race. Tegen die tijd verschijnt er boven de noordelijke Atlantische Oceaan namelijk opnieuw een lagedrukgebied en er is een kans dat dit weersysteem net als zijn voorganger wat verder naar het oosten door weten te dringen. Als dat gebeurt, verhindert dit de uitbouw van de rug van hoge druk boven onze omgeving en houdt het onstabiele weer langer aan en daarmee de neerslagkansen. Maar ook als de rug van hogedruk zich wel ontwikkelt hoeft dat nog geen droog weer te betekenen want in die verwachting ontwikkelt zich mogelijk boven Oost-Europa een vlak lagedrukgebied met daaromheen flinke neerslaghoeveelheden.

Op dit moment is de kans het grootst dat de rug van hoge druk zich boven onze omgeving wel ontwikkelt en we langer met droog weer te maken krijgen. Daar ben ik ook in de waterverwachting hieronder vanuitgegaan. Maar omdat het nog zo'n 4 tot 5 dagen vooruit is, zou de weersverwachting later in de week nog kunnen veranderen naar een natter scenario, met of regen vanuit het westen of uit het oosten.

Rijn stijgt tot iets boven 8 m NAP; vanaf komend weekend weer langzaam dalend.

Na de extreem lage stand van circa 7,35 m NAP eind mei is de waterstand in de afgelopen week zo'n 50 cm gestegen. De afvoer ging daarbij omhoog van ca 1.050 m³/s naar ca 1.300 m³/s. Er is nog met meer water onderweg, waardoor morgen de stand net boven de 8 m NAP uit zal komen en de afvoer naar ca. 1.350 m³/s stijgt. Op dinsdag daalt de stand waarschijnlijk iets maar vanaf woensdag volgt weer een lichte stijging vanwege de regen die de komende dagen in het noorden van het stroomgebied valt. Dit levert op donderdag bij Lobith een waterstand op van misschien net 8,1 m NAP en een afvoer van ca 1.400 m³/s. Dit is nog steeeds erg weinig voor de tijd van het jaar want het langjarig gemiddelde bedraagt ongeveer 2.200 m³/s.

Het jaarverloop van 2026 is daarmee sinds kort iets boven de allerlaagste afvoeren uitgekomen die ooit in deze tijd van het jaar zijn voorgekomen. Die bedragen namelijk ongeveer 1.000 m³/s. Omdat na donderdag een wat langere droge periode aanbreekt, gaat de waterstand dan ook weer dalen. Maar omdat er ook vanuit de Alpen nog wat extra water onderweg is, verloopt die daling niet zo heel snel en duurt het tot na het weekend voordat de waterstand onder de 7,9 m NAP zal zijn gezakt.

Daarna zakt de waterstand wat sneller en rond 18 mei verwacht ik een stand van ongeveer 7,75 m NAP en een afvoer van ca 1.225 m³/s. Of het werkelijk zo laag wordt is echter nog de vraag want er is ook een kansje dat het vanaf komend weekend toch wat natter blijft in de stroomgebieden en in dat geval zou de stand wat minder ver kunnen uitzakken. Volgende week hierover meer.

Maasafvoer blijft laag rond 100 m³/s.

Vorig weekend was er een plotselinge afvoerpiek in de Maas als gevolg van extreme regen in de omgeving van Namen in het midden van Wallonië. Het zorgde voor enkele pieken in de Maas bij Maastricht van circa 400 m³/s. In tegenstelling tot mijn verwachting van vorige week, dat er nog wel wat meer water onderweg zou zijn aangevuld met extra neerslag, zakte de afvoer toch relatief snel in afgelopen week. In het midden van de week daalde de afvoer namelijk alweer tot onder de 100 m³/s en de opleving door regen op donderdag bedroeg ook niet meer dan enkele tientallen m³/s.

De komende dagen herhaalt dit patroon zich als er enkele dagen zijn waarin de buienactiviteit wat toeneemt. De grootste kans hierop is er op dinsdag en vrijdag, als er tot ca 10 mm regen in de Ardennen wordt verwacht. De stijging zal beperkt zijn en ik verwacht dat de afvoer de hele week zo rond de 100 m³/s zal blijven schommelen. Vanaf het komend weekend volgen enkele droge dagen en het is dan afhankelijk van de positie van een rug van hoge druk boven West-Europa of dit droge weer langer aanhoudt.

Mocht dat zo zijn dan gaat de afvoer na het komend weekend omlaag naar rond de 75 m³/s. Maar Misschien houdt het onstabiele buien geweer nog wat langer aan en blijft de afvoer schommelen rond het huidige niveau. Een periode met veel neerslag en stijgende waterstanden hoeven we in ieder geval niet te verwachten.

Water Inzicht

Hoe verloopt de afvoer van Rijn en Maas tot nu toe dit jaar

De winter verliep grotendeels droog in de stroomgebieden, op een natte periode na in de tweede helft van februari die uitmondde in een kleine hoogwatergolf. Daarna werd het opnieuw droog en vooral in de maand april viel er vrijwel geen regen. Dat zorgde voor sterk dalende waterstanden en ook al viel er in mei en de eerste dagen van juni wel zo nu en dan regen, dit was nog onvoldoende om de rivieren weer naar meer gemiddelde afvoeren te laten stijgen. 

De volgende twee grafieken laten het afvoerverloop van dit jaar tot nu toe zien voor eerst de Rijn en later de Maas. Ter vergelijking heb ik ook het verloop van 2024, met een erg natte winter en voorjaar, en 2025, met een normale winter en zeer droog voorjaar, in de grafieken weergegeven. In de grafiek zijn ook het verloop van de hoogste en laagste dagafvoer weergegeven en de gemiddelde afvoer.

De Rijn begon dit jaar met een erg lage afvoer in januari en pas in februari was er voor het eerst sprake van een hoogwatergolfje. Veel stelde het niet voor en alleen lagere delen van de uiterwaarden overstroomden. Vanaf begin maart werd het al meteen relatief droog in het stroomgebied en in april virl bijna geen druppel. Net als vorig jaar daalde de afvoer snel naar voor de tijd van het jaar zeer lage waarden. Afgelopen weken was er een heel licht herstel, maar de lijn van 2026 in de grafiek bevindt zich nog steeds erg dicht bij de laagste afvoer ooit voor deze tijd van het jaar. 

Vorig jaar gebeurde dat ook op vrijwel hetzelfde moment. Toen herstelde de afvoer zich begin juni en ook na de volgende perioden met een lage afvoer (in juli en eind augustus) wist de afvoer toch steeds weer een stijgende lijn te hervinden. Zo werd de afvoer in 2025 nooit extreem laag.

Hoe anders verliep het begin van 2024 met bijna 10 hoogwatergolven en -golfjes. De winter van 23/24 was ook verreweg de natste winter ooit in het stroomgebied. Wat opvalt is dat dit zich niet vertaalde in extreem hoogwater, maar vooral in het vaak optreden van min of meer gemiddelde hoogwatergolven. Een patroon dat we de laatste decennia vaker hebben gezien. Pas in augustus 2024 zakte de afvoer enige tijd onder het langjarig gemiddelde, iets wat in het huidige jaar, op circa 2 weken na in februari, aan een stuk door het geval is geweest.

Het verloop van de Maasafvoer laat dit jaar laat een zelfde patroon zien als dat van de Rijn, al waren er hier, na ook een zeer lage start, wel wat meer kleine golfjes. De hoogwatergolf in februari was niet bijzonder hoog. Vanaf half maart werd het langdurig droog en daalde de afvoer tot onder de 100 m³/s en daarmee erg dicht bij de laagste waarden die in het voorjaar ooit werden bereikt. Vanaf half mei zijn er weer wat kleine oplevingen. 

Het verloop van dit jaar lijkt wel wat op dat van vorig jaar tot op deze datum. In de winter was er in januari 2025 wel een opvallend hoge afvoerpiek, die gemiddeld maar eens in de 3 tot 4 jaar voorkomt. De dalende lijn begon toen een maand eerder dan dit jaar, maar het lichte herstel begon ook een maand eerder. Vanaf juni bleef de afvoer dicht boven de laagste waarde ooit, maar het was ook nooit langdurig droog, waardoor er vaak kleine oplevingen waren die de stand weg hielden bij extreem laagwater. 

Het jaar 2024 was bij de Maas ook van een andere orde. Het was erg nat in het stroomgebied en het kwam vaak tot hoogwater, al bleven extremen uit, net zoals bij de Rijn.  De natte perioden werden afgewisseld door droge weken en dan daalde de Maas steeds snel naar waarden onder het langjarig gemiddelde. Maar het zou het hele jaar door (vrij) nat blijven en de afvoer steeg keer op keer weer tot boven het gemiddelde. In oktober was er een bijzonder hoogwater als gevolg van een voormalige tropische cycloon die over het stroomgebied trok. Het leverde toen en voor die maand uitzonderlijk hoge afvoer op.

De maand mei eindigde zeer warm en droog maar inmiddels hebben buien een overgang gebracht naar een koeler weerpatroon en ook de komende week houdt het buiige weer aan. Er valt voldoende regen in de stroomgebieden om de rivieren weer wat te laten stijgen. Het zijn geen grote hoeveelheden en de waterstanden blijven voorlopig aan de lage kant, maar de kans op een voortzetting van extreem laagwater zo vroeg in het voorjaar is voorlopig even voorbij. In het waterbericht leest u de details. De rubriek Water Inzicht slaat een weekje over.

Water van de week

Flink wat regen in de komende week, daarna waarschijnlijk weer droog

Aan het zeer warme en droge weer van de afgelopen 10 dagen is een einde gekomen en dat ging gepaard met enkele flinke onweersbuien. Deze weersomslag houdt voorlopig wel even aan en de komende 10 dagen gaan koeler en natter verlopen dan de afgelopen 10 dagen. Ook de rivieren krijgen weer wat meer water te verwerken en de Maas kreeg daar vannacht al een voorproefje van, toen er in Wallonië lokaal zoveel regen viel dat het een klein zomerpiekje opleverde.

De weermodellen hadden het inderdaad vorige week goed voorzien dat er rond deze tijd een einde zou komen aan het droge weer, alleen kwam deze omslag 2 dagen eerder dan verwacht. Daardoor werd ook het maandtotaal van de neerslag in mei nog wat verder aangevuld en in groot deel van Nederland is het een vrij natte maand geworden. Alleen in de noordwestelijke helft waren er plaatsen waar minder dan de normale hoeveelheid viel.

De overgang van zeer warm naar koeler weer werd in gang gezet door een koufront dat vanuit het noorden over Nederland trok. Het bijzondere aan dit weersysteem was dat de vaart er na verloop van tijd uitging en het zo’n beetje op de grens van Nederland en België tot stilstand kwam. Op het grensvlak van de koelere en de warme lucht ontstonden op vrijdagmiddag in Nederland al flinke buien en dat herhaalde zich in de nacht van zaterdag op zondag boven het midden en zuiden van België. Lokaal viel daar meer dan 100 mm regen in enkele uren tijd - enkele amateurstations maten zelfs 130 mm - en dat heeft daar tot veel wateroverlast geleid.

De buien houden ook vandaag, zondag, nog aan maar liggen nu wat oostelijker, zodat de regen in het stroomgebied van de Rijn valt. Net als eerder in de maand valt op dat verder naar het zuiden in Duitsland en de Alpen er steeds niet veel regen valt en ook ditmaal drongen de buien niet tot daardoor. De maand mei is daar dan ook droog verlopen met ruwweg maar de helft van de normale hoeveelheid regen, terwijl in Midden- en Noord-Duitsland wel de normale hoeveelheid viel of nog wat meer. We zien dat ook terug aan de Rijnafvoer vanuit Zwitsereland die op dit moment erg laag is. De komende dagen gaat in Centraal Europa ook regen vallen, maar waarschijnlijk onvoldoende om de Rijnafvoer weer naar langjarig gemiddelde standen op te laten lopen.

Het droge weer van de afgelopen week werd veroorzaakt door een hogedrukgebied dat zich inmiddels naar het zuidwesten heeft teruggetrokken zodat er ruimte komt voor lagedrukgebieden van af de noordelijke Atlantische Oceaan. Er passeren komende week enkele regenzones en ook is er bijna dagelijks kans op regen- en onweersbuien. Vanaf het volgend weekend neemt de invloed van lagedrukgebieden weer af en vormt zich een langgerekte rug van hoge druk vanaf de Azoren tot aan Scandinavië. Het ziet er echter niet naar uit dat dat een langdurige aangelegenheid wordt. Want vanaf halverwege de week na het volgend weekend zou deze rug weer kunnen opbreken, waarna lagedrukgebieden opnieuw de kans krijgen om het weer bij ons te gaan bepalen.

Vooral komende dinsdag zou een natte dag kunnen worden in de stroomgebieden met zo'n 10 tot lokaal 20 mm regen. Ook de Alpen liggen nu binnen het bereik van de regengebieden en daar kan lokaal nog wat meer vallen. Tot en met zaterdag blijft er dagelijks kans op regen en in totaal kan er tot het einde van de komende week zo’n 30 tot 50 mm regen vallen, in de Franse en Duitse Middelgebergten en vooral de Alpen nog wat meer. Vanaf komende zondag neemt de invloed van hogedruk weer toe en nemen de neerslagkansen sterk af.

Vanaf halverwege de week na het volgend weekend zou dat opnieuw kunnen veranderen als lagedrukgebieden in onze omgeving voor een toename van de buienactiviteit gaan zorgen. Hoe dat dan precies uitpakt is nu nog niet te zeggen, maar het ziet er in ieder geval niet naar uit dat het droge weer, dat vanaf volgend weekend aanbreekt, lang aan gaat houden. Een snelle terugkeer naar de hele lage waterstanden, waar de maand mei mee eindigde, zie ik er voorlopig dan ook niet van komen.

Rijn stijgt weer ca 75 cm, naar ca 8 m NAP.

De Rijn daalde de afgelopen week snel en kwam gisteren uit op een laagste stand van 7,34 m NAP en een afvoer van 1.045 m³/s. Gelukkig kwamen de buien iets eerder dan verwacht, anders had de afvoer misschien nog net de 1000 m³/s bereikt. Inmiddels is de waterstand weer langzaam wat gaan stijgen voorlopig vooral door extra water uit Noord Duitse zijrivieren. Verder naar het zuiden is nog nauwelijks regen gevallen, maar dat moet wel de komende dagen gaan gebeuren.

Over de hele maand mei kan de afvoer van de Rijn uit op een gemiddelde van 1.270 m³/s; dat is slechts 58% van het langjarig gemiddelde. Vorig jaar was de afvoer in mei vrijwel net zo laag en toen is het uiteindelijk toch nog redelijk goed gekomen met de afvoeren in de zomermaanden. Maar dat is geen garantie dat het dit jaar ook goed gaat komen. Procentueel wat de afvoer in de maand mei nog net wat lager dan in april en daarin zien we terug dat vooral in het zuiden van het stroomgebied van de Rijn de droogte aanhield. Terwijl de Maas profiteerde van wat extra regen en een gemiddeld tot hogere afvoer bereikte in vergelijking met het langjarig gemiddelde daalde de Rijn dus verder door.

De eerste weken van juni gaan in ieder geval proberen om het tij wat te keren, want er gaat de komende week aardig wat regen vallen. De eerste 2 tot 3 dagen verloopt de stijging nog maar uiterst traag. Het gaat dan om het water van de buien die vandaag in het noordelijk deel van het stroomgebied vallen en die zorgen tot en met woensdag voor een stijging van circa 10 tot 15 cm bij Lobith. Op donderdag verwacht ik dan een waterstand van ongeveer 7,5 m NAP bij een afvoer van ongeveer 1100 m³/s.

Komende dinsdag wordt een natte dag in het stroomgebied en het water daarvan bereikt vanaf donderdag Lobith en de waterstand kan dan wat sneller gaan stijgen, naar ca 7,7 tot 7,8 m NAP op zaterdag (afvoer ca. 1.250 m³/s). Omdat er de hele week iedere dag wel regen kan vallen zet ook daarna de stijging nog langzaam door naar een waterstand van circa 8 m NAP in het begin van de week na komend weekend; dat is van 9 t/m 11 juni. De afvoer bedraagt dan weer ca 1.350 m³/s, nog steeds erg laag voor de tijd van het jaar, maar het is wel voldoende om veel functies die van het water afhankelijk zijn weer wat ‘lucht’ te geven.

Vanaf 10 juni gaat de waterstand waarschijnlijk weer dalen omdat het vanaf 7 juni weer enige tijd droog zal worden in het stroomgebied. De huidige verwachting is dat dit droge weer niet heel lang aan gaat houden en als dat uitkomt zou dat betekenen dat de waterstand vanaf 15 juni waarschijnlijk weer wat kan gaan stijgen. Maar dit is uiteraard nog met een grote slag om mijn arm want meer dan 10 dagen vooruit kan de verwachting nog flink veranderen. Volgende week daarover meer.

Maasafvoer door buien naar een wat hoger niveau, rond 200 m³/s.

De Maas is de afgelopen twee weken flink gedaald en de afvoer was bij Maastricht is ondertussen tot slechts ca 80 m³/s uitgekomen; minder dan de helft van het langjarig gemiddelde. Over de hele maand mei bezien bedroeg de afvoer bij Maastricht 115 m³/s en dat is ongeveer 65% van het langjarig gemiddelde. De afvoer was daarmee iets hoger dan in april toen de Maas slechts 50% van de normale hoeveelheid water afvoerde. De maand april was dan ook erg droog en omdat in een deeel van mei wel aardig wat regen viel in het stroomgebied kon de afvoer wat opkrabbelen.

Gisteren aan het eind van de middag ging de afvoer bij Maastricht ineens flink omhoog van minder dan 100 naar ruim 350 m³/s en later in de nacht zelfs tot boven de 400 m³/s. Dit was water afkomstig van de zware buien, die in de Ardennen in het gebied tussen Charleroi, Namen en Luik waren gevallen. Het kaartje hieronder laat de neerslaghoeveelheden zien tussen gistermiddag en vanmorgen vroeg.

In een groot gebied is meer dan 70 mm gevallen (oranje op de kaart). Vooral In de regio rond Charleroi is er een groot gebied waar meer dan 100 mm is gevallen en de kaart laat zelfs een gebiedje zien met meer dan 200 mm. Waarschijnlijk is dit een overschatting. De kaart is gebaseerd op de detectie door de neerslagradar en in gebieden waar grote hagel valt, vindt er soms een overschatting plaats. Dergelijke hoeveelheden regen leiden gegarandeerd tot grote wateroverlast en het valt op dat het tot nu toe weinig uit de regio naar buiten is gekomen behalve een bericht op de NOS dat mensen zich op hun daken in veiligheid moesten brengen omdat het water zo snel steeg (!).

Het is een van de kenmerken van het huidige klimaat dat buien vaker uiterst zwaar uitvallen. De hoeveelheid vocht in de atmosfeer is vanwege de hogere temperaturen de laatste decennia steeds verder toegenomen en zware buien komen mede daardoor steeds vaker voor. Het lastige van dit weerfenomeen is dat moeilijk te voorspellen is hoeveel regen er kan gaan vallen. Zo was een week geleden al wel bekend dat zich hier een bijzondere situatie zou kunnen ontwikkelen, maar de neerslaghoeveelheden die daarbij werden opgegeven waren toen nog niet meer dan zo'n 30 tot 50 mm.

Dat er dan in zo'n groot gebied 70 tot 100 en lokaal zelfs 130 mm gaat vallen is typisch iets van het huidige klimaat; dat het allemaal flink wat extremer uit kan pakken. Wat niet hielp voor de mensen in het gebied was dat de website van de Waalse waterautoriteit helaas gisteravond en ook nu nog, niet functioneerde; zodat mensen in beekdalen ook niet wisten wat er op hen afkwam. Tijdens het extreme zomerhoogwater van 2021 vielen ook verschillende meetstations uit, maar dat was begrijpelijk omdat het waterpeil veel hoger kwam dan de meetstations waren opgesteld; nu werkte de hele site niet.

Het gebied waar de regen viel is sterk verstedelijkt en een groot deel van het water dat op verhard oppervlak valt, stroomt dan via wegen af naar de beken in het dal en bereikt ook in korte tijd de Maas. Binnen een uur nadat de eerste zware regen was gevallen, begon bij Maastricht al de stijging van de afvoer; een soort van kleine vloedgolf. Later daalde de afvoer weer, om vervolgens weer te stijgen. Waarschijnlijk is dit schommelen het gevolg van het stuwbeheer in de Sambre en de Maas, dat moeilijk overweg kan met zo plotselinge grote hoeveelheden water.

Inmiddels is de afvoer opnieuw tot bijna 400 m³/s opgelopen, maar veel hoger zal het niet meer komen. De rest van de dag verloopt vandaag droog in het gebied en ook morgen valt er niet veel regen zodat de afvoeren dan weer flink kunnen zakken tot onder de 200 of 150 m³/s. Dinsdag volgt opnieuw een dag met flink wat regen, maar dat zijn waarschijnlijk geen zware buien maar meer stationaire regen en dat leidt dan niet tot zulke grote afvoer pieken. De afvoer kan dan wel weer wat door stijgen tot mogelijk tussen de 200 en 250 m³/s.

Tot en met vrijdag blijft de kans op regen In de Ardennen en daar kunnen soms ook flinke buien tussen zitten maar zo uitzonderlijk als afgelopen nacht zal het dan niet meer zijn. De buien van vannacht ontstonden namelijk precies op de grens tussen koelere en hele warme lucht en de komende week is deze zeer warme lucht uit West-Europa verdreven en is er ook niet meer zo'n scherp grensvlak tussen de beide luchtsoorten. In de tweede helft van de week verwacht ik daarom dat de afvoer zo tussen de 150 en 250 m³/s zal blijven schommelen om dan vanaf het weekend weer verder te gaan dalen.

Vanf het komend weekend breken namelijk een aantal droge dagen aan waardoor de afvoer weer tot onder de 150 m³/s kan dalen. In de loop van die week neemt waarschijnlijk de buiigheid weer toe, maar op dit moment is nog niet te overzien hoeveel regen dat gaat brengen en het zou ook nog kunnen dat dat het droge weer nog wat langer aanhoudt.

Hogedrukgebieden maken de dienst uit en voorlopig blijft het droog, zodat de waterstanden flink gaan dalen, naar erg lage waarden voor deze tijd van het jaar. Maar rond de maandwissel lijkt er toch een verandering op komst: het hogedrukgebied trekt zich terug en dat biedt ruimte voor regengebieden. Of die voldoende neerslag brengen om de waterstanden weer zover te laten stijgen dat ze buiten het bereik van laagwater komen, is echter nog niet met zekerheid te zeggen.

In de rubriek Water Inzicht een vooruitblik op de komende maanden. Zijn de huidige lage rivierafvoeren een voorbode voor nog veel lagere afvoeren later in de zomer?

Water van de week.

Hogedrukgebieden bepalen het weer, maar niet meer voor heel lang.

De afgelopen week trok een hogedrukgebied vanuit het zuidwesten over Frankrijk naar onze omgeving. Daar vooruit viel in Nederland nog aardig wat regen en mei is in het grootste deel van ons land dan ook geen droge maand geworden. Anders is dat in de stroomgebieden waar sinds begin mei veel minder neerslag viel en dat merken we aan de lage waterstanden in de rivieren.

Het hogedrukgebied blijf nog enkele dagen in onze omgeving liggen maar is toch niet heel standvastig en trekt zich aan het eind van de week terug in zuidwestelijke richting. Vanaf zaterdag 30 mei maakt dat de weg vrij voor lagedrukgebieden die over de noordelijke Atlantische Oceaan in oostelijke richting trekken.

De laatste dag van de maand zou een eerste regengebied, behorend bij dit lagedrukgebied, over onze omgeving en de stroomgebieden naar het oosten kunnen trekken. Deze neerslag zat al een aantal dagen in de uitdraai van het Europese weermodel. Aanvankelijk was dit nog wat weifelend, maar in de laatste runs van het model is het steeds duidelijker geworden dat er een weersomslag op handen is.

Volgens de laatste verwachting zouden er in de eerste 5 dagen van juni zo'n 30 tot 50 mm regen kunnen vallen in Nederland en in stroomgebieden van Rijn en Maas. Als dat uitkomt dan zou dat voldoende moeten zijn om de waterstanden vanaf circa 3 juni weer te laten stijgen. Uiteraard is dit nog met een slag om de arm want het is nog 10 dagen vooruit en op zo'n termijn kan het uiteindelijk ook nog anders uitpakken. Maar een voortzetting van het huidige zeer droge weer lijkt het niet te gaan worden.

Rijn daalt de komende dagen sterk, tot ca 7,3 m NAP; daarna waarschijnlijk weer stijgend.

Aan het begin van de week passeerde bij Lobith nog een heel klein golfje extra water en de stand steeg toen tot ca 8,2 m NAP en de afvoer bereikte net niet de 1.500 m³/s. Dat is ruim onder het langjarig gemiddelde voor deze tijd van het jaar, dat ca 2.250 m³/s, maar het zorgde voor enige otspanning na de zeer lage afvoeren aan het eind van april.

Vanaf maandag is de stand weer gaan dalen en inmiddels is de 7,8 m NAP bereikt bij een afvoer van ca 1.250 m³/s. Vanwege het droge en vooral ook warme weer daalt de stand de komende dagen snel verder, met ca 10 cm per dag. Op donderdag verwacht ik dat de 7,5 m wordt bereikt en de afvoer bedraagt dan nog ca 1.100 m³/s. Dat is nog niet de laagste afvoer van dit jaar die werd begin januari bereikt, toen de afvoer op 8/1 tot ca 1.050 m³/s daalde. Zeer waarschijnlijk gaan we daar later in de komende week nog onder komen, want ook na donderdag blijft de stand voorlopig dalen.

Het gaat dan wel wat minder snel, met eerst zo’n 7 en later 3 tot 5 cm per dag. Zaterdag 30/5 wordt dan de 7,35 m NAP bereikt en zondag of in de eerste dagen van juni verwacht ik dat de stand gedaald zal zijn tot ca 7,3 m NAP. De afvoer is dan gedaald tot tussen de 1.000 en 1.025 m³/s. In de rubriek water Inzicht ga ik erop in hoe bijzonder dat is.

Zoals ik hierboven al beschreef is de verwachting nu dat het vanaf 1 juni weer regen gaat vallen in het stroomgebied en het eerste water daarvan zou dan vanaf 3 juni bij Lobith aan kunnen komen. Als dat inderdaad uitkomt dan gaat de waterstand, die dan ca 7,3 m NAP bedraagt, vanaf dat moment weer langzaam stijgen. Hoe groot die stijging zal zijn en of we daarna opnieuw een langere droge periode aanbreekt is nu nog niet te zeggen.

Maar voorlopig hebben we te maken met zeer lage waterstanden en er zal heel wat regen moeten vallen om die standen weer naar een niveau te brengen dat normaal is voor deze tijd van het jaar normaal is. De kans op lage waterstanden later in de zomer blijft daarom voorlopig groot.

Maas daalt naar ca 75 m³/s, later nog wat lager.

In het stroomgebied van de Maas viel in het begin van de week nog wel wat regen en afvoer schommelde doen tussen de 125 en 150 m³/s. Toen het In de tweede helft van de week droog werd daalde de afvoer snel naar circa 100 m³/s om op dit moment. Met een geheel droge week voor de boeg zet deze daling zich voort en gemiddeld daalt de afvoer met zo’n 5 m³/s per dag. Aan het eind van de week verwacht ik een afvoer van ongeveer 75 m³/s; dat is dan gemiddeld over de dag want er zijn altijd uitschieters naar boven en beneden.

In het weekend en direct daarna daalt de afvoer nog wat verder maar vanaf en het begin van de week na het volgend weekend wordt er al meteen aardig wat regen verwacht in Ardennen en dan zou de afvoer weer kunnen gaan stijgen. Grote hoeveelheden regen worden niet meteen verwacht en de kans is voorlopig klein dat de voor deze tijd van het jaar gemiddelde afvoer van circa 175 m³/s weer wordt bereikt.

Water Inzicht

Is laagwater in het voorjaar een voorbode voor nog (veel) lagere waterstanden later in het jaar.

De maand april verliep droog in het stroomgebied en de Rijnafvoer daalde gestaag tot onder de 1200 m³/s aan het eind van die maand. De eerste weken van maart mei brachten wel weer wat neerslag zodat de afvoer ongeveer 300 m³/s steeg, maar inmiddels is de droogte teruggekeerd en het ziet er naar uit dat deze zeker tot het eind van de maand zal aanhouden. De Rijnafvoer is weer gaan dalen en ik verwacht dat rond het eind van de maand de afvoer net boven 1.000 m³/s zal uitgekomen.

Als we de meetreeks van de Rijn erop nakijken, dan waren er in de tweede helft van mei slechts 6 andere jaren met een ongeveer even lage of nog lagere afvoer: 1921, 1934, 1938, 1976, 2011 en vorig jaar. De laagste afvoer eind mei trad op in 1921, 1934 en 2011, toen deze nog ca. 100 m³/s lager was. Voorlopig ziet het er niet naar uit dat de afvoer dat niveau gaat bereiken, maar het is niet ondenkbaar dat het alsnog in juni gebeurt. Gewoonlijk komen de laagste afvoeren in de Rijn pas in de nazomer en in de herfst voor. Zo stamt de laagste afvoer uit de meetreeks van begin november 1947 (625 m³/s) en recent kwam 2022 nog tot een heel lage waarde; dat was op 18 augustus, toen de afvoer daalde tot 680 m³/s.

Als we de jaren bekijken die in het voorjaar een hele lage afvoer kenden, dan zou je verwachten dat de kans dan groter is dat deze ook in het najaar een lage waarde hebben, maar dat blijkt, op enkele uitzonderingen na, niet het geval te zijn. In de volgende grafiek heb ik dat geprobeerd te verduidelijken. Op het eerste gezicht lijkt het een warboel van lijnen; maar ik hoop dat het met wat toelichting duidelijker wordt.

In de grafiek zijn alle jaren weergegeven die gedurende de periode maart t/m oktober zakten tot een afvoer die minder dan 60% van het langjarig gemiddelde bedroeg. Dit is ongeveer 30% van alle jaren. Voor mei bijvoorbeeld bedraagt het langjarig gemiddelde 2.200 m³/s en in de grafiek zijn dan de jaren weergegeven die in mei tot onder de 1.320 m³/s zakten. Alle jaren die in de maanden maart t/m juni aan dit criterium voldeden heb ik rood gemarkeerd. Vervolgens heb ik alle jaren zwart gemarkeerd, die nog niet rood gemarkeerd waren, en dus later in de zomer en herfst lager uitkwamen dan 60% van de gemiddelde afvoer. Enkele jaren hebben een andere kleur, daar kom ik later op terug.

Wat opvalt in de grafiek is dat van de rood gemarkeerde jaren er maar enkele terug te vinden zijn bij de hele lage afvoeren in het najaar. Het gaat slechts om 4 jaren (1921, 1972, 1976 en 1991) die zowel in het voorjaar als het najaar een lage afvoer bereikten. In de andere jaren, dat zijn er 14, kwam het in het najaar niet tot zeer lage afvoeren. Veelal bleef de afvoer wel wat aan de lage kant, maar er viel toch steeds voldoende neerslag om de waterstand niet al te ver te dalen; zo werd de 1.000 m³/s, vrijwel niet meer onderschreden in deze jaren.

Een mooi voorbeeld is vorig jaar, dat als een paarse stippellijn is weergegeven. In het voorjaar daalde de afvoer tot een zeer lage afvoer van net iets onder de 1.050 m³/s en later in mei en juni volgde nogmaals een dipje tot dicht bij 1.000 m³/s, maar het hele najaar bleef 2025 toch ruim boven het bereik van de zeer lage afvoeren.

Aan de rechterkant van de grafiek zien we dat de jaren die in het najaar een zeer lage afvoer bereiken (dit zijn er 16), in het voorjaar meestal ontbreken. Deze jaren heb ik zwart gemarkeerd en op een paar jaar met een korte periode met lage afvoer na in maart, komen we deze jaren in de periode van april t/m juni niet meer tegen bij de lagere afvoeren. Blijkbaar viel er in die jaren in het voorjaar voldoende regen en waren de voorjaarsafvoeren niet zeer laag. Bij de meeste van deze jaren zien we pas vanaf juli of augustus een sterke daling die dan maandenlang aanhoudt om te eindigen met zeer lage afvoeren in oktober of november.

Een mooi voorbeeld hiervan is het recente jaar 2018, dat in de grafiek is weergegeven met een zwart streepjeslijn. 2018 kende in het voorjaar nog relatief hoge afvoeren en is daar niet in de grafiek te vinden, om pas vanaf begin juli aan een lange daling te beginnen en uiteindelijk eind oktober uit te komen op een zeer lage 735 m³/s. Andere jaren die een vergelijkbaar patroon laten zien zijn oa. 1947, 1949 en meer recent 2003 en 2022. De lage najaarsstanden gingen bij geen van deze jaren vooraf door lage voorjaarsstanden.

Het is een opvallend patroon en dit moet met de weerpatronen te maken hebben. Blijkbaar wordt droogte in het voorjaar meestal gevolgd door een zomer en najaar met voldoende neerslag om de waterstanden niet te ver te laten zakken. En andersom worden de jaren met zeer lage afvoeren in het najaar vrijwel altijd voorafgegaan door een voorjaar met wel voldoende neerslag en geen lage afvoeren. Je zou het ook kunnen uitleggen als dat langdurige droge perioden in het stroomgebied van de Rijn nooit langer duren dan zo’n 3 tot 4 maanden.

Er is wel een uitzondering en dat is het jaar 1921 toen de droogte van het voorjaar naadloos doorliep in de najaarsdroogte. Ook 1976 komt in de buurt, maar minder uitzonderlijk, omdat de meest extreem lage standen toen na augustus achter de rug waren. Het is de vraag welk pad 2026 zal gaan lopen, want resultaten uit het verleden zijn ook bij de waterstanden geen garantie voor de toekomst. Het huidige jaar is groen ingekleurd, tot aan eind mei; zover als we nu vooruit kunnen kijken.

Op grond van de statistieken is de grootste kans dat de droogte niet de hele zomer aanhoudt en de afvoeren in de komende maanden niet dalen naar zeer lage afvoeren. Het zou wel eens een herhaling kunnen worden van vorig jaar, toen de waterstand in mei op ongeveer hetzelfde moment een voor de tijd van het jaar laag niveau bereikte. Later in 2025 waren er ook in juli en augustus nog weken dat de afvoer flink daalde, maar er viel dan steeds weer juist op tijd voldoende regen om de afvoeren weer wat te laten stijgen.